Бош прокуратуранинг хизмат пайтида вафот этган ходими учун товон тўланмайдиган бўлди. Марҳумнинг отаси нимадан норози?

Жамият 19:23 / 06.11.2021 47037

“Тўрт нафар ўғлим бор эди, тўнғичим Самирбек бу йил 33 ёшга тўлганди. Рамазон ойида 26 апрель – душанба куни эрталаб биз билан хайрлашиб, ишига жўнаб кетганди. Соат 10:00 ва 11:00 оралиғида ўғлим Сарварбек қўнғироқ қилиб Тошкент шаҳар ИИББ рўпарасидаги клиникага етиб келинг деди. Сабабини айтмади, аммо овозидан нимадандир қаттиқ ҳаяжонда эканини сездим. Ўша пайтда кўчада иш билан юргандим, зудлик билан айтилган жойга етиб бордим.

Бориб не кўз билан кўрайки, уйдан соппа-соғ ҳолатда чиқиб кетган Самирбек жони узилган ҳолатда ётарди. Бу биз учун жуда оғир мусибат бўлди. Ўша куни жасадини топширишди. Олиб келиб дафн этдик. Ўғлимни Аллоҳ раҳмат қилсин.

Марҳум Самир Раҳмонов / Фото: Kun.uz

Самирбекдан 4 нафар норасида фарзанд етим қолди. Энг каттаси 13 яшар, кейингиси 11 яшар, эгизаклар Фотима ва Ҳусайн куни кеча 9 ойлик бўлишди. Маърака-маросимларини ўтказдик. Ўша пайтда бошқа нарса ҳақида ўйлайдиган аҳволда эмасдик. Бош прокуратура боқувчисини йўқотган невараларимнинг келажагини ўйлаб қонунларда белгиланган нафақаларни тўласа керак деб кутдим, бироқ бу бўйича ҳеч қандай ташаббус бўлмади. Фақат охирги ойлигини келтириб беришди, Бош прокуратура ва касаба уюшмасидан 5-6 млн сўм миқдорида ёрдам қилишди, албатта. Аммо бу Меҳнат кодексида ёки прокуратура тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланган нормалар доирасидаги ёрдам ва нафақалар эмасди”, дея Аъзамжон Раҳмоновнинг сўзларини келтирмоқда Kun.uz мухбири.

Марҳумнинг отаси ўғлининг вояга етмаган фарзандлари боқувчисиз қолгани сабабли қонун ҳужжатларида белгиланган товон пули берилишини сўраб даставвал бош прокурор номига хат билан мурожаат қилганини, бироқ илтимоси бўйича рад жавобини олганини таъкидлайди. Сўнгра судга даъво аризаси киритади.

Аъзам Раҳмонов / Фото: Kun.uz

“Бош прокуратуранинг жавобидан кейин анчагача ўйлаб юрдим. Чунки ушбу идорага судларнинг “тиши” ўтмаслигини билардим, лекин шундай бўлса ҳам 4 нафар норасида боланинг ҳақи учун уларга қонуний нафақалар тўлаб берилишини сўраб фуқаролик ишлари бўйича Миробод туманлараро судига мурожаат этишга қарор қилдим.

Суднинг қарори “кутганимдек” бўлди. Яъни даъвом рад қилинди. Бу жавобгар томон – Бош прокуратуранинг, балки тазйиғи остида юз берган бўлиши мумкин. Шундан сўнг фуқаролик ишлари бўйича Тошкент шаҳар судига ФИБ Миробод туманлараро судининг ҳал қилув қарори устидан апелляция беришга мажбур бўлдим. 12 ноябрь куни соат 14:00 шикоятим апелляция тартибида кўриб чиқилди. Лекин ҳанузгача Бош прокуратура алоқага чиқиб, судгача бу масалага ечим топиш бўйича жиддий ҳаракатлар бўлгани йўқ”, – дейди Аъзам Раҳмонов.

Самир Раҳмоновнинг ўлими бўйича берилган расмий хабарларда фарзандингизда юрак касаллиги борлиги қайд этилган. Марҳумнинг отаси фарзанди прокуратура тизимига ишга кирганда соғлом бўлгани, касалликлар эса унинг сўнгги уч йилдаги фаолияти давомида орттирилганини, бунга Бош прокуратурадаги иш вақтининг тартибсизлиги сабаб бўлганини айтмоқда.

“Прокуратура тизимига хизматга қабул қилинувчилар учун “Прокуратура тўғрисида”ги қонунда белгилаб қўйилганки, номзоднинг соғлиғи талабга жавоб берса, ишга қабул қилинади. Бу қонуннинг 43-моддасида алоҳида келтирилган. Яъни номзодлар соғлом бўлиши керак. Самирбек 23 ёшида барча тиббий кўриклардан ўтиб хизматга кирганди. Авлодимизда наслдан ўтадиган бошқа касалликларимиз йўқ. Шунинг учун ўғлимнинг юрак хуружига учрагани, мия қон томирларининг ёрилиши кузатилгани, буларнинг барчаси Бош прокуратурадаги тартибсиз иш вақти билан боғлиқ. Самирбек хизмат фаолияти давомида бу касалликни орттирди.

Ҳужжатлар иложи борича Бош прокуратурага гап тегмайдиган қилиб расмийлаштирилганининг гувоҳи бўлдим. Уларда қайд этилишича, фарзандим клиникага олиб келинганидан сўнг, шифохонада қазо қилган. Мен Бош прокуратуранинг ушбу хатти-ҳаракатларидан қаттиқ норозиман. Чунки Самирбек клиникага олиб келинган вақтда далолатнома тузилган ва у 4 шифокор томонидан имзоланиб, бош шифокор муҳр билан тасдиқлаган. Ҳужжатда шифохонага Бош прокуратурадан ўғлимнинг жасади олиб келингани очиқ-ойдин ёзиб қўйилган. Яъни фарзандим шифохонага олиб келиш жараёнида ҳам эмас, балки Бош прокуратуранинг ўзида, иш вақтида, хизмат вазифасини бажараётган пайтида вафот этгани маълум бўлди.

Фото: Kun.uz

Бош прокуратура ходимлари ИИВ Марказий поликлиникасида тиббий кўрикдан ўтади ва шу ерда рўйхатда туради. Ўғлимнинг тиббиёт дафтарчасини олиб ўрганганимда у юрак-қон томир касалликлари бўйича доимий рўйхатга олингани, бир неча марта касал бўлиб муолажа олгани, бироқ охиригача даволанмасдан ишхонага чақириб олинганидан хабар топдим. Ўғлимда бу касаллик сўнгги уч йилда – Бош прокуратуранинг марказий аппаратидаги фаолияти давомида пайдо бўлган. Бу маълумотларнинг ҳаммасини судга тақдим этганман”, – дейди Аъзам Раҳмонов.

Маълум бўлишича, ўлим сабабини аниқлаш бўйича суд-тиббий экспертизаси ўтказилмаган. Самир Раҳмоновнинг жасадини экспертизага олиб бормоқчи бўлишганда марҳумнинг отаси ўғлининг танаси ёрилишига рози бўлмаган. У бу ҳаракатини ўлим сабаби экспертизасиз ҳам рўйи-рост маълумлиги, фарзандининг бош миясида қон томирлари ёрилгани яққол кўриниб тургани билан изоҳлаган.

Марҳумнинг яқинлари ҳодиса рўй берган куни иш берувчи – Бош прокуратура меҳнат инспекцияларини жалб қилиб, ходимининг ўлими юзасидан суриштирув ўтказмагани, қонунчиликда белгиланган тартибда далолатномалар тузмаганини айтмоқда. Уларнинг сўзларига кўра, Шайхонтоҳур туман прокуратурасида ҳолат бўйича жиноят иши очилиб, маълум вақтдан кейин ёпиб қўйилган.

Аъзамжон Раҳмонов / Фото: Kun.uz

“Судда иштирок этган Бош прокуратуранинг ишончли вакили иложи борича Самирбекнинг ўлими иш вақтида рўй берган бахтсиз ҳодиса эмаслигига, унинг Бош прокуратура биносида иш вақтида вафот этмаганига, ўлим ҳолати марҳум ўз хизмат вазифаларини бажараётганда рўй берганини тан олмасдан боқувчисиз қолган 4 нафар норасида учун товон пули тўлаб берилиши ҳақидаги даъвони рад этишга ҳаракат қилди. Лекин Меҳнат кодексининг 187-, 194-моддаларида иш жойида, хизмат вазифаларини бажараётган пайтда вафот этган инсоннинг оиласига, боқувчисиз қолган фарзандларига қонун доирасида нафақа, маънавий зарар ва бошқа тўловлар тўланиши белгиланган. Афсуски, прокуратура қонунда белгиланган бу нормалар ўз ходимига нисбатан татбиқ этилишига қаршилик кўрсатиб келмоқда”, – дейди Аъзамжон Раҳмонов.

Унинг айтишича, “Прокуратура тўғрисида”ги қонуннинг 51-моддасида прокуратура органлари ходимларининг ҳаёти ва соғлиғи республика бюджети маблағлари ҳисобидан давлат томонидан мажбурий тартибда суғурталаниши белгиланган бўлса-да, марҳум фарзанди ҳам, Бош прокуратуранинг бошқа ходимлари ҳам суғурталанмаган. Аъзам Раҳмонов Бош прокуратура ва “Ўзбекинвест” суғурта компанияси ўртасида иш берувчининг жавобгарлигини суғурталаш бўйича шартнома тузилган бўлиб, унинг қиймати 60 млрд сўмдан ортиқ экани ва мазкур ҳужжат бугунги кунда ҳам амалдалигини, бироқ ҳеч бўлмаса шу ҳужжат доирасида бўлса ҳам фарзанди учун товон пули тўлаб берилмаётганини таъкидлайди.

Тошкент шаҳар суди томонидан 2 ноябрь куни эълон қилинган расмий баёнотда Аъзамжон Раҳмонов фуқаролик ишлари бўйича Миробод туманлараро судига жавобгар Бош прокуратурага нисбатан фарзанди вафоти муносабати билан иш жойидан нафақа пули ундириш ҳамда маънавий зарарни ундириш тўғрисидаги даъво аризасини кўриб чиқиш икки марта қолдирилгани, сўнгра суднинг 2021 йил 17 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан даъвогар даъволари рад қилингани, Аъзамжон Раҳмонов ушбу қарордан норози бўлиб киритган апелляция шикояти Тошкент шаҳар суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъатида кўриб чиқилиши ҳақида сўз боради. Бироқ баёнотда даъво аризаси нима учун биринчи инстанция суди томонидан рад этилгани юзасидан изоҳ берилмаган.

Бош прокуратура матбуот хизмати раҳбари Ҳаёт Шамсуддинов Kun.uz’нинг мазкур суд ишига доир саволларига барча маълумот ФИБ Миробод туманлараро судининг 17 сентябрдаги ҳал қилув қарорида мавжудлигини айтиш билан кифояланди.

Аъзамжон Раҳмоновнинг 26 апрель куни шаклланган тартиб бўйича Бош прокуратурада эрталаб йиғилиш бўлгани, ўша йиғилишда балки Самир раҳбарлардан қаттиқ “гап эшитгани”, ушбу ҳодиса таъсирида соғлиғи ёмонлашиб вафот этган бўлиши мумкинлигини таъкидлади. Бироқ бу тахмин экани, уни исботловчи далилларга эга эмаслигини ҳам қўшимча қилди.

“Раҳматли Самир қаттиқ гап эшитадиган ишлар қилмас эди. Ниҳоятда ишчан, ташаббускор, интизомли ва масъулиятли ходим эди. Унинг ўлими биз учун ҳам катта йўқотиш бўлган. Ҳозиргача ўзимизга келолганимиз йўқ”, дея марҳумнинг отаси айтган фикрга муносабат билдирди Бош прокурорнинг матбуот котиби Ҳаёт Шамсуддинов.

Kun.uz Бош прокуратура ходимининг боқувчисиз қолган фарзандлари манфаатларини кўзлаб иш берувчидан товон пули талаб қилинаётгани амалдаги қонун ҳужжатларига қанчалик мослиги юзасидан изоҳ олиш мақсадида Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигига мурожаат қилди. Вазирлик матбуот хизмати ёрдами билан Давлат меҳнат инспекцияси бошлиғи Қудратулло Одинаев билан боғланиб, ҳолат бўйича изоҳ беришини сўраганимизда у дастлаб воқеадан хабари йўқлигини маълум қилди. Телеграм орқали унга ҳодисага оид маълумотлар тақдим этилгач эса ҳужжатларни ўрганиб чиқиб изоҳ беришини маълум қилди.

Қудратулло Одинаев, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги Давлат меҳнат инспекцияси бошлиғи /Фото: Mehnat.uz

Бироқ эртаси куни қўнғироғимизга жавобан Сирдарёда хизмат сафарида экани, кечки соат тўртларда Тошкентга етиб боргач, интервью беришини айтган бўлса-да, ваъда қилинган вақтда қўнғироқларимизга жавоб бермай қўйди. 5 ноябрь куни эса шамоллаб қолгани, даволанаётганини айтиб, изоҳ беришдан ўзини олиб қочди. Интервью беришга рози бўлиб турган мулозимнинг ўтган 3 кун ичида фикридан қайтиб қолгани нима билан боғлиқлиги бизга қоронғи.

Жамшид Ниёзов, журналист
Тасвирчи ва монтаж устаси: Абдусалим Абдувоҳидов

Кўпроқ янгиликлар