Давлат харидлари қандай ўзгаради? Қонун лойиҳаси таҳлили 

Иқтисодиёт 21:18 / 08.10.2020 3962

Раҳимованинг айтишича, амалдаги қонунчиликка мувофиқ, стратегик аҳамиятга эга бўлган хўжалик жамиятлари ва корхоналар, устав фондида (устав капиталида) давлат корхоналари ва устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ё ундан ортиқ бўлган юридик шахслар томонидан амалга ошириладиган давлат харидлари Ўзбекистон Республикасининг «Давлат харидлари тўғрисида»ги қонуни билан қамраб олинмаган. Янги таҳрирдаги қонунда уларнинг харидларига ҳам қонун талаблари татбиқ этилиши кўзда тутилмоқда.

«Амалдаги қонунчиликда давлат буюртмачисининг харид қилиш тартиб-таомилларини ташкил этиш ва ўтказиш учун масъул бўлган шахснинг касбий маҳоратга эга бўлиши кераклиги белгиланмаган. Шу сабабли, янги таҳрирдаги қонун лойиҳасида шунга масъул бўлган шахснинг малакасини мунтазам равишда ошириб бориши ваколатли орган томонидан ташкил этиладиган мажбурий ўқитиш орқали таъминланиши белгиланмоқда», — дейди Раҳимова.

Коррупцияга қарши курашиш агентлиги директори Акмал Бурхонов давлат харидлари соҳасида мазкур соҳада очиқлик ва шаффофликни таъминловчи усуллардан етарлича фойдаланилмаётганига эътибор қаратганди.

Гулнора Раҳимованинг билдиришича, шу туфайли қонун лойиҳасига бенефициар мулкдор тушунчаси киритилди.

«Бенефициар мулкдор – пировардида мулкий ҳуқуқларга эгалик қиладиган ёки контракт бўйича товарлар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчини амалда назорат қиладиган жисмоний шахс. Харид қилиш тартиб-таомиллари иштирокчилари ва давлат харидлари ижрочиларига ўзларининг бенефициар мулкдорларини очиқлаш мажбурияти юклатилмоқда. Давлат харидларини амалга оширишнинг барча турлари шу жумладан, тендер (танлаш) ўрнатилган тартибда электрон шаклда ҳам амалга оширилиши мумкинлиги, танлаш ва тендерларни электрон шаклда ўтказишда харид комиссияси ахборот-коммуникация технологиялари воситаларидан фойдаланган ҳолда масофавий тарзда овоз беришга ҳақлилиги белгиланмоқда», — дея қайд этди у.

Давлат харидларнинг маълум бир қисмида инсофсиз рақобатга йўл қўйилган ҳолда битта лотда иштирокчи ва харид қилиш тартиб-таомиллари иштирокчисининг аффилланган шахслари томонидан иштирок этиш ҳолатлари мавжуд бўлган. Эндиликда ушбу масалада чеклов жорий этилиши мумкин.

«Қонун лойиҳасида иштирокчи ва харид қилиш тартиб-таомиллари иштирокчисининг аффилланган шахси электрон бозор, аукцион, энг яхши таклифларни танлаш ва тендер савдолари бўйича битта лотда иштирок этишга; иштирокчининг ва (ёки) ушбу иштирокчининг ваколатли вакилининг яқин қариндошлари ижрочини танлаш бўйича қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга ёки давлат буюртмачисининг ёхуд у томонидан жалб қилинган ихтисослашган ташкилотнинг вакили бўлган ҳолларда иштирокчини давлат харидларида иштирок этишига чеклов белгиланмоқда. Бу орқали инсофсиз рақобатни олдини олишга эришилади», — дея маълумот берди Молия вазирлиги бошқарма бошлиғи.

Амалда энг муҳим ва кутиб бўлмайдиган ҳолатларда тўғридан-тўғри шартномалар асосида харидларни амалга ошириш имконияти мавжуд эмас. Эндиликда бир шартнома бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваридан ошмайдиган, бироқ бир йилда бир давлат буюртмачиси учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 (бюджет буюртмачилар учун беш юз) баравари миқдордаги суммадан кўп бўлмаган товарларнинг (ишларнинг, хизматларнинг) давлат харидларини тўғридан-тўғри шартномалар асосида амалга ошириш имконияти яратилиши мумкин.

Давлат харидларини амалга ошириш узоқ муддатларни талаб этиши ҳолатларини инобатга олиб, муддатларни қисқартириш бўйича таклифлар инобатга олинган. Амалда давлат харидларини аудитдан ўтказиш белгиланмаган бўлса, янги таҳрирдаги қонун лойиҳасида Ҳисоб палатасига давлат харидларни аудитдан ўтказиш ва ҳар йилнинг якуни бўйича аудит натижаларини очиқ ахборот манбаларда эълон қилиб бориш ва Олий Мажлисга киритиш ваколати киритилмоқда.

Кўпроқ янгиликлар