«Қийналяпмиз, лекин қалбимиз, виждонимиз ҳаловатда» — зилзиладан азият чекканларга ёрдам улашаётган ўзбек аёли

Жамият 15:51 / 03.03.2023 20201

6 феврал куни Туркияда содир бўлган зилзила бутун дунёни ларзага солди. Ушбу табиий офат 40 мингдан ортиқ инсонни бу ҳаётдан олиб кетди. Ёрдамга муҳтож бўлиб қолган аҳоли эса ундан ҳам кўпроқни ташкил этади.

Фалокатнинг илк кунлариданоқ кўнгилли ёрдамчилар Туркияга йўл олди. Уларнинг орасида Германияда фаолият олиб бораётган ўзбекистонлик Сабо Маъруфжонова ҳам бор.

Бир пайтлар Сабонинг ўзи ҳам ёрдамга муҳтож эди. Ҳаёт йўлларида бўлган «зилзила» уни Туркияга келиб қолишига сабаб бўлган. Кучли иродаси ва ҳаракатчанлиги билан бугун ўзи одамларга ёрдам қўлини чўза оладиган даражага эришди.

«Чодир ҳаётига зўрға ўргандик. Печка ёқиб чодирни иситмоқчи бўламиз. Чодир ичи тутунга тўлади. Тутун чиқсин деб, матодан тикилган чодир эшигини очамиз. Тутун чиқиб кетгунча чодир ичи ҳам совиб кетади.

Бу ҳаётнинг номини билмайман. Қабила бўлиб яшайдиган инсонлардан кийимларимиз билан фарқ қиламиз. Кундузи қуёш ёндиради. Қорайиб кетганмиз. Кечқурунги изғириндан юзларимиз, лабларимиз ёрилиб кетган.

Нам ерга тўшалган ётоқлар зах босиб кетган. Икки, уч дона кўрпа ёпинсак ҳам, совуқ жонимиздан ўтиб кетади. Биз зўрға чидаётган чодир ҳаётига ёш болали оилалар қандай чидаяпти, деб ўйлаб қоламан.

Чодирдан ташқарига термилар эканман, бутун ҳаётим кино тасмасидек кўз ўнгимдан ўтади.

45 ёшдаман. Асли наманганлик бўлсам-да, болалигим, ёшлигим Тошкентда ўтган. Болалигимдан шеър, ҳикоялар ёзардим. «Гулхан», «Ғунча» журналларида чоп қилинарди.

Онам саратон касаллигига чалинган эди. Уларга қаров зарур, сингилларим ҳали ёш бўлгани сабаб, институтдан ҳам воз кечганман. Бу бедаво касаллик онамни жуда эрта, 45 ёшида бағримиздан юлиб кетди. Бўзлаб қолавердик.

Қанчалик қийин бўлмасин, ўзимни қўлга олишим, ҳаракат қилишим керак. Чунки икки синглим қўлимда қолган. Улар учун ҳам яшашга куч топдим. Сингилларимни катта қилдим, ўқитдим, турмушга бердим.

Тадбиркорлик ортидан кам бўлмадим. Лекин бу дунё синовларга тўла экан. Ёнғин сабабли бор мол-давлатимдан айрилдим. Шу сабаб бўлди-ю, Туркияга келиб қолдим.

Ишни оддий идиш ювишдан бошладим. Бир йилда ошпаз бўлдим. Иккинчи йили бош ошпаз даражасигача кўтарилдим. Ҳозирда Германиянинг Штутгарт шаҳрида яшайман.

«Гарден Турк» ресторани ошпазиман. Тақдиримдан нолимайман, фарзандларим бор. Оилам Истанбулда яшайди. Зилзиланинг биринчи куниёқ етиб келганимнинг асосий сабабларидан бири шу.

Яна бир сабаби ресторан бошлиғи жаноб Оливер, маошимиз сақланиб қолишини, турк халқига ёрдам беришимиз кераклигини айтиб, бизни Туркияга жўнатди. Зилзиладан зарар кўрган ўзбеклар ҳам кўп экан.

Аввал бир ўзим ҳаракат қилдим. Кейин Facebookʼдаги гуруҳим, «Сабо ва унинг дўстлари» ёрдамга қўшилишди. Ватандошларимизни уй билан таъминладик, билетларини олиб юртга жўнатдик.

Кейин Ўзбекистоннинг Анқарадаги элчихонаси қошида очилган тезкор ёрдам штабига қўшилдим. Ҳозир Ғозийантеп вилояти Нурдоғи шаҳарчасидамиз. Ўзбек палови пиширяпмиз.

Нурдағида ўзбек палови машҳур бўлиб кетди. Тушликда навбат кўпайиб кетади. Паловни тарқатиб бўлгач, қишлоқларга чиқиб, озиқ-овқат маҳсулотлари, болаларга ўйинчоқ, аҳолига кийим-кечак тарқатяпмиз. Ҳеч қанақа шароити бўлмаган чодирларда яшаяпмиз. Қийналяпмиз, лекин юрагимиз, виждонимиз роҳатда.

Мен кўпроқ болаларни хурсанд қилиш пайидаман. Бир ҳафтага етадиган ўйинчоқларни икки кунда тарқатиб юбориб, энди нима қиламан деб бошим қотади. Қишлоқ аҳолиси билан яқин бўлиб кетдик.

Ўзбекистон байроғи осилган машинамиз яқинлашиши билан ёнимизга югуриб келишади. Ўзлари қийин аҳволда бўлсалар ҳам ширинлик билан чой кўтариб чиқишади.

Мени болалар кўпроқ қизиқтиради. Уларни бироз бўлса-да хурсанд қилишга ҳаракат қиламан. Болалигини унутиб катта ёшли инсонларга айланиб қолган ширинтойларни кўриб, ўзимнинг полапонларим эсимга тушаверади.

Вайрон бўлган болалар ўйин майдонига бориб айланаман. Болалар кўп бўлса ҳам, қий-чув қилиб югуришмайди. Нимадандир хавотир олиб, секингина айланиб юришади. Чўнтагимга тўлдириб олган шарларни болаларга тарқатиб чиқдим. Четроқда қирқ ёшли одамнинг қучоғида ўтирган қизалоққа яқинлашдим.

— Салом, ширинтой. Исминг нима?

Қизча индамай ўтираверди.

— Исми Семиҳа.

— Қизингизми?

— Мен унинг амакисиман. Исмим Вейсал.

— Мамнун бўлдим. Иншаллоҳ, уйингизда жаноза бўлмагандир.

Вейсалнинг кўзлари ёшланди.

— Семиҳа иккимиз қолдик.

— Бошингиз соғ бўлсин.

Семиҳа Вейсалнинг жияни бўлиб, зилзила бўлган куни жиянини кўргани борган экан. Вейсал укасиникига кириб борганда оқшом бўлган экан. Семиҳани ўйнатиб вақт ўтганини билмай қолади. Онаси Семиҳани ухлатиш учун олиб кириб кетади. Қўшни хонадан алла овози эшитилади.

Ака-ука чой устида узоқ суҳбат қуришади. Болаликни эслашади. Ширин хотиралар ичида ғарқ бўлишади. Укаси уни ётиб қолишга кўндиради. Зилзила бўлганда Вейсал олдинроқ уйғонади. Семиҳани қутқариш учун югуради.

Йўлак бошида Семиҳани кўтариб олган келинига кўзи тушади. Бу орада укаси ҳам орқасида эди. Орада атиги уч метр масофа бор эди. Шу онда уй қулаб тушади. Вейсал кўзини очолмайди. Оғзига, кўзига тупроқ тўлиб қолган.

Яқинроқда Семиҳа йиғлар, онаси уни овутишга уринарди. Вейсал оёқлари билан укасини туртиб кўради. Афсуски, укасининг танаси музлаб бўлган экан. Вейсал Семиҳа тарафга судралмоқчи бўлади. Ўртадаги устундан ўтиб бўлмасди. Устуннинг бир учи келинининг елкасидан босиб қолганди.

У тиззалаганча елкасида устунни тутиб турарди. Агар қўйиб юборса устун Семиҳа иккисини босиб тушиши аниқ эди. Сониялар, дақиқалар, соатлар орқада қолди. Онанинг ортиқ кучи қолмаган. Тиззалари, елкалари титрайди. Ранги очариб кетган. Фақат боласини қутқариб қолиш учун чидашга мажбур эди.

Семиҳа тинмай йиғларди. Она елкасида устунни тутганча алла айта бошлади. Қўлидан ҳеч нарса келмаётган Вейсал бор овозида бақира бошлайди. Қанча бақирганини билмайди. Юқоридан тупроқ тўкилади.

Кейин тешик очилиб, ёруғлик оқиб киради. Вейсал юқорида қутқарувчиларни кўриб йиғлаб юборади.

— Мен чидайман. Уч метр олдинроқда келиним, жияним бор. Аввал уларни қутқаринглар.

Семиҳа ва онасининг устидаги тупроқ қатини очишга яна бир соатча вақт кетади. Аёл аввал фарзандини чиқаришларини илтимос қилади. Қутқарувчилар Семиҳани юқорига чиқариб олади. Она сўнгги бор фарзандининг оёғидан ўпишга улгурди. Ва секинлик билан ерга чўзилди. Елкасида соатларча тутиб турган устун аёлни босиб тушди.

Энг ачинарлиси, Вейсал ва Семиҳа касалхонага олиб кетилаётган вақтда, бошқа бир уйда кечагина Вейсални кулиб кузатиб қўйган ота-онасининг ҳам жасади чиқарилаётган эди.

— Биласизми, опа, бутун бир сулоладан иккимиз қолдик. Алла айтишни ўргандим. Ҳатто яшашга ҳам уяляпман. Семиҳа мени ҳаётда тутиб турибди.

Қизалоқнинг ёнига яқинлашдим.

— Семиҳа, ўйингоҳни яхши кўрасанми? Бу ерга аввал ҳам келгандирсан.

— Ойим билан ҳар куни келардик. Ойим энди йўқ. У ўлди.

— Оналар ўлмайди, болам. Шу дарахтга қара. Қушларни кўряпсанми? Улар жаннатдаги оналар. Бу ерга болаларни кўришга келишади.

— Ойим ҳам келганми?

— Ҳа. Қара, шу қанотлари чиройли, рангли қуш сенинг ойинг.

Семиҳа қушга тикилиб қолди. Кейин кўзларидан маржондек ёшлари тўкила бошлади.

— Аммо сен йиғласанг ойинг хафа бўлади. Унинг хафа бўлишини хоҳламайсан-ку, тўғрими?

Семиҳа шошилиб кўз ёшини артди.

— Хола, сиз қуш тилини биласизми?

— Ҳа, биламан.

— Ҳозир ойим нима деди?

— Семиҳа, сени жуда яхши кўраман, деди.

Семиҳа дарахт тагига югуриб борди. Қўлларини қуш тарафга чўзди.

— Ойи, мен ҳам сизни жуда, жуда, жуда яхши кўраман.

Бўғзимга нимадир тиқилади, бу нимадир бутун вужудимни куйдиради. Йиғлаб юбормаслик учун ўзимда базўр куч топаман.

Бу ерга келганимдан бери шу каби таъсирли воқеаларга жуда кўп гувоҳ бўлдим. Одамларга ёрдам берганим, улар билан суҳбатлашганим сари яқинларимизнинг, болаларимизнинг бағримизда бўлиши қанчалик бахт эканини кўпроқ ҳис қиляпман. Борлигимизда бир-биримизнинг қадримизга етайлик, дея мунгли ҳикоясини мухтасар қилди Сабо Маъруфжонова.

Чарос Маннонова суҳбатлашди.

Кўпроқ янгиликлар