Самарқанд шаҳри марказидаги «снос»: аҳоли тақдим этилаётган компенсациядан норози

Жамият 11:26 / 04.08.2022 13720

Қайд этиш лозимки, Самарқанд шаҳридаги Ҳусайн Бойқаро ва Юсуф Ҳамадоний кўчалари кесишмасида жойлашган бу уйлар қурилганига 80 йилдан ошган. Уйларнинг аксарияти хом ғиштдан барпо этилган бўлиб, ўз умрини яшаб бўлган.

Ушбу уйларга ёндош қадимий «Хўжа Юсуф» масжиди ҳам жойлашган бўлиб, у маданий мерос объекти ҳисобланади.

Маҳалла аҳлининг сўзлаб беришича, ушбу уйлар бузилиши ҳақида улар 2018 йилдаёқ огоҳлантирилган. Умумий ҳовлида жами 25 та хонадон бўлиб, уларнинг 13 таси аллақачон компенсация пулларини олиб кўчиб чиқиб кетишган. Қолган 12 та хонадон эса «снос» учун уларга таклиф этилаётган компенсация пулидан норози.

Маҳаллада яшовчилар уларга таклиф этилаётган пулга дурустроқ кўчмас мулк харид қилиб бўлмаслигини ёки таклиф этилаётган уйлар худди шу каби умумий ҳовлиларда жойлашган эски уйлар эканини пеш қилишмоқда.

Улар шаҳарнинг қоқ марказида жойлашган эски ҳовлилари ўрнига шу ён-атрофда барпо этилаётган янги кўп қаватли уйлардан квадрати квадратига тўғри келадиган янги уйлар олиб берилишини исташмоқда.

Шу ерда истиқомат қилувчилардан бирининг айтишича, уйларни бузиш бошланган 2018 йилда уларга компенсация берилганида, улар ўша пайтда арзонроқ бўлган уйларни харид қилган бўлишарди. Ўтган 4 йил ичида марказдаги уйларнинг нархи 3–4 баробарга кўтарилган. Энди компенсация тўловлари эвазига улар ўзлари ўрганган марказдан уй харид қила олишмайди.

Азиз Урунов

«Кўчамизнинг нариги тарафида барпо этилаётган кўп қаватли уйлар квадрати 10 миллион сўмдан сотилмоқда. Тўғри, бизнинг уйимиз эски, сотсак қимматга сотолмаслигимизни ҳам биламиз, шунинг учун сотмасдан таъмирлаб яшаб келаётгандик. Лекин бизнинг уйимиз эвазига умумий ҳовлилардан худди шундай эски уйлар таклиф этилмоқда. У уйлар ҳам кўп ўтмасдан бузилади. Биз шу буза-буз, кўча-кўчдан қутулиш учун биратўла ҳамма талабга жавоб берадиган уй берилишини истамоқдамиз, холос», — дейди Азиз Урунов.

Ботир Гараев

 

«Биз бу ерда ёшлигимиздан яшаганмиз, коммуникациялар бор, орқамизда мактаб. Болаларимиз серқатнов кўчаларни кесмай ўқишга бориб келишади. Шу ҳудудга кўникканмиз. Уйимизни сотишни ё бузишни режалаштирмаганмиз. Улар таклиф қилаётган уйларни номутаносиб деб ҳисоблаймиз», — деди Ботир Гараев.

Яқиндагина тайинланган шаҳар ҳокими биз билан суҳбатда аҳоли вакиллари эски уйлари учун ниҳоятда катта компенсация пули ёки марказдаги янги барпо этилган ниҳоятда қиммат квартираларни талаб қилаётгани, бу талабни бажариш имконсизлигини айтди.

Қолаверса, бузиладиган бу уйлар ўрнига ҳеч нарса қурилмас экан. Маданий мерос объекти ҳисобланувчи ўша қадимий «Хўжа Юсуф» масжидига автотураргоҳ қилинар экан. Шунда бу қадимий масжидни жоме масжидига айлантириш имкони бўлади. Ҳозир бу ерда жума намози ўқилмайди, фақат 5 вақт намоз ўқилади.

Аҳоли эса шаҳар ҳокимлиги уларнинг талабини бажармасдан, уйдан мажбурий чиқариш бўйича судга мурожаат қилганидан норози.

Юсуф Халилов.

«Бизнинг уйимиз ноқонуний қурилма эмас, суд бу даъво аризасини қабул қилмасдан қайтариб юбориши керак эди», — демоқда Юсуф Халилов.

Улар Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 911-сонли қарори талаблари бузилаётганини айтишмоқда.

Чунончи уларнинг яшаб турган жойлари давлат ва жамият эҳтиёжлари учун олиб қўйилмаяпти. Бу ҳудудда БААнинг Абу Даби инвестиция фонди қурилиш ишлари олиб боради.

Аҳолига кўра, участкалар олиб қўйилишидан аввал ҳеч ким улар билан келишув тузмаган. Халқ депутатлари вилоят кенгашининг бу борада чиқарилган қарорида ҳам одамларни уйдан кўчириш эмас, улар билан мулоқот ўтказиш ҳақида гап боради.

Хадича Сулаймонова номидаги Республика суд экспертизаси маркази экспертлари шаҳар ҳокимлиги таклиф этаётган нархдан ҳам камроқ нарх кўрсатган. Масалан, шаҳар ҳокимлиги 260 миллион сўмга баҳолаган уйларнинг нархи экспертлар томонидан 90–120 миллион сўмга баҳоланган.

Шаҳар ҳокимлиги экспертлар томонидан баҳоланган нархдан ҳам икки-уч баробар зиёд тўлаётганини пеш қилмоқда. Одамлар эса болалиги ўтган уй бузилгач, ўзларини қониқтирувчи шароитда яшашни исташмоқда.

Бу ўринда ким ҳақ: чордевор эвазига марказдан узоқроқда чордевор усулида ҳаракат қилаётган шаҳар ҳокимлигими ёки шаҳарнинг қоқ марказида жойлашган ва бузилаётган эски уйлари эвазига шаҳар марказидан ундан бир неча баробар қиммат уйлар талаб қилаётган одамларми?

P.S. Ушбу лавҳа тайёрланиши арафасида айрим фуқароларнинг уйи бўйича суд мажлиси бўлиб ўтгани, суд шаҳар ҳокимлигининг фуқарони ўз уйидан мажбурий чиқариш тўғрисидаги даъво аризасини қаноатлантиргани маълум бўлди. Одамлар суд қарори устидан апелляция шикояти беришмоқчи.

Шуҳрат Шокиржонов, Kun.uz журналисти
Тасвирчи ва монтаж устаси: Фахриддин Ҳотамов

Кўпроқ янгиликлар