«Солиқ»қа айланаётган аъзолик бадали – «Ёшлик» жамияти нега ўқитувчи ва ёшларнинг чўнтагига «кўз тикяпти»?

Жамият 12:05 / 15.12.2021 10560

Исми-шарифи сир қолишини истаган нукуслик ўқитувчининг мурожаатига кўра, «Ёшлик» жисмоний тарбия ва спорт жамиятига тўлов бадали ўқувчилар ҳамда ўқитувчилардан мажбурий тарзда ундирилмоқда. Бунда жамиятга аъзо бўлиш учун ҳеч қандай ариза ёки розилик ҳақидаги бошқа ҳужжат расмийлаштирилмаган. Мурожаат юзасидан Kun.uz мухбири суриштирув ўтказиб, ҳолатни ўрганди.

«Ёшлик» спорт жамияти қандай ташкилот?

Ўзбекистон «Ёшлик» жисмоний тарбия ва спорт жамияти Халқ таълими вазирлиги тизимидаги ўқувчи ёшлар ҳамда педагог ходимларни мунтазам равишда жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланишга жалб қилиш, оммавий спорт тадбирлари, мусобақаларини ўтказиш, спортчиларни тайёрлаш ишларини амалга оширувчи ташкилотдир. Жамиятга 10 ёшга тўлган ўқувчилар, шунингдек, ўқитувчилар ва педагог ходимлар аъзоликка ихтиёрий равишда қабул қилинади. Аъзолик бадали йилига бир марта тўланади ва ўқувчилар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 2 фоизи (5400 сўм), педагог ва бошқа ходимлар учун 4 фоизи (10 800 сўм)га тенг.

Аъзолик бадалидан тушган маблағлар тенг миқдорда 4 қисмга ажратилади. Бир қисми умумтаълим мактабида қолади, иккинчи қисми туман (шаҳар) Халқ таълими бўлимларига, учинчи қисми «Ёшлик» спорт жамияти минтақавий бўлимларига, тўртинчи қисми эса жамият Марказий кенгашига йўналтирилади. Ушбу маблағлар фақат махсус ҳисоб рақамига кирим қилинган ҳолда спорт йўналишига сарфланади.

Нукус шаҳар ХТБ «Ёшлик» спорт жамиятига аъзолик бадалини йиғиш ҳақида буйруқ чиқарган

Нукус шаҳар ХТБ бошлиғи П.Ақназаров томонидан имзоланган, сана ва рақам қўйилмаган ҳужжатда «Ёшлик» спорт жамияти Қорақалпоғистон минтақавий бўлимига ўқувчилардан ва ўқитувчилардан аъзолик бадалларини йиғиб олиш ҳамда 30 ноябрь кунига қадар тушумнинг 75 фоизини ХТБ ҳисоб рақамига ўтказиш, 50 фоизини 30 декабрга қадар «Ёшлик» жисмоний тарбия ва спорт жамияти Қорақалпоғистон минтақавий бўлими ҳисоб рақамига ўтказиш топшириғи берилган.

Фото: Kun.uz

Ҳужжатга «Ёшлик» спорт жамияти Қорақалпоғистон минтақавий бўлими бошлиғи ўринбосари Б.Байниязовнинг аъзолик бадали ўқувчилар учун энг кам иш ҳақининг (базавий ҳисоблаш миқдори бўлса керак) 2 фоизи - 5400 сўм, ўқитувчилар учун 4 фоизи - 10800 сўм миқдорида бўлиши ҳақидаги буйруғи илова қилинган.

Фото: Kun.uz

Ҳар икки ҳужжатда ҳам аъзолик бадали ихтиёрий экани ҳақида ҳеч қандай жумла йўқ.

Буйруққа илова қилинган жадвалда «Ёшлик» спорт жамияти Қорақалпоғистон минтақавий бўлими аъзолик бадаллари йиғилиши ҳақида маълумот келтирилган. Унда 10 ва ундан катта ёшдаги ўқувчилар сони 246 917 нафар экани, уларнинг 24 605 нафари (қарийб 10 фоизи) бадал тўловидан озод этилиши, ўқувчилардан йиғиладиган тўлов миқдори 1 млрд 194 млн 37 минг 200 сўм экани белгиланган. Шунингдек, ўқитувчиларнинг умумий сони 37 328 нафар экани, улардан 403 млн 142 минг 400 сўм йиғилиши, умумий маблағ миқдори 1 млрд 597 млн 179 минг 600 сўм бўлиши кўрсатиб ўтилган.

Фото: Kun.uz

Жамиятга аъзолик ва бадал тўлаш ихтиёрий бўлса, бундай жадвал тузилиши ва унда ўқувчиларнинг 90 фоизи, ўқитувчиларнинг 100 фоизи бадал тўлаши кўрсатилиши бир қатор саволларни юзага келтиради.

«Ёшлик» спорт жамияти буни қандай изоҳлади?

Ўзбекистон «Ёшлик» жисмоний тарбия ва спорт жамияти марказий кенгашида раис ўринбосари Фахриддин Аҳатовнинг изоҳига кўра, Халқ таълими бошқармалари ва уларнинг бўлимларига ўқувчи ҳамда ўқитувчиларни ёппасига аъзо қилиш ва бадал тўловларини мажбуран ундириш ҳақида ҳеч қандай кўрсатма берилмаган.

«Жамиятга аъзолик мажбурий эмас, балки тўлиқ ихтиёрий тарзда амалга оширилади. Бунинг учун якка тартибда ёки жамоавий тарзда ариза ёзилиши ва имзоланиши мумкин. Жамоавий аризада аъзо бўлишни истаган ўқитувчилар рўйхати ва уларнинг имзоси бўлиши шарт. Барча аризалар бошланғич ташкилотда (яъни мактабда) сақланади», дея таъкидлади Аҳатов.

Нукус шаҳар ХТБ ўз фойдасига «адашди»

Танлов асосида Нукус шаҳридаги 1-, 9- ва 37-умумтаълим мактабларида ўрганиш ўтказилганида, «Ёшлик» спорт жамияти учун аъзолик бадаллари йиғилгани ва тўлангани ҳақидаги ведомостлар, квитанциялар борлиги маълум бўлди. Аммо бирор мактабда аъзолик учун ёзилган аризалар ёки бошқа ҳужжатларни кўрсата олишмади. Ваҳоланки, бу аъзолик ва тўловлар ихтиёрий тарзда бўлаётгани ҳақидаги муҳим ҳужжат ҳисобланади.

Нукус шаҳар ХТБ маънавий ва маърифий ишлар бўйича сектор мудири вазифасини бажарувчи Баҳодир Айтмуратов ҳам ҳолатга изоҳ берди.

«Ёшлик» спорт жамиятига аъзо бўлиш ва бадални тўлаш ихтиёрий тарзда амалга оширилади. Мажбурий бўлиши ҳақида мактабларга ҳеч қандай топшириқ бермаганмиз. Аъзолик учун аризалар бўлиши керак, спорт соҳаси бўйича масъул ходим касал бўлган, ҳозирда иш жойида эмас», дейди у.

ХТБ томонидан чиқарилган буйруқда нега ихтиёрий деган сўз йўқлиги ҳақидаги саволга жавобан Баҳодир Айтмуратов «масъул ходим адашган» ёки «техник хато бўлиши мумкин»лигини айтди. 

Қатъий таъсир чоралари кўрилиши керак

Айрим ҳудудлардаги мактабларда обуна, суғурта, «Ёшлик» жамиятига аъзолик бадали ва бошқа турли йиғимларни мажбурий равишда йиғиш ҳолатлари ҳамон учрамоқда. Бундай йиғ-йиғлар ўқитувчилар учун норасмий солиққа айланиб қолган гўё. Халқ таълими вазирлиги ва бошқа тегишли ташкилотлар бундай ҳолатларга қатъий таъсир чораларини кўрмас экан, ўқитувчининг маоши сичқонлар ўртасидаги пишлоқдек тўрт томондан таланаверади.

Нурмуҳаммад Саид

Кўпроқ янгиликлар