Андижон боксининг бугуни, «Малибу»дан илҳомланаётган ёшлар ва ёлғончи менежерлар – ўзбек бокси ҳақида Муҳаммадқодир Абдуллаев ва Ўткирбек Ҳайдаров билан суҳбат

Спорт 18:30 / 28.07.2020 26123

Бокс юрти Андижонга ташриф буюриб, Ўзбекистон фахри бўлган собиқ боксчилар Муҳаммадқодир Абдуллаев ва Ўткирбек Ҳайдаров билан суҳбат уюштирдик. Ўзбек боксининг афсоналари ҳозирги фаолиятлари, Андижон боксининг бугуни ва келажакдаги режалари билан ўртоқлашишди.

Ўткирбек Абдужалилович Ҳайдаров – Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган спортчи, «Ўзбекистон ифтихори», Ўзбекистон, Осиё, Осиё ўйинлари ва Афро-Осиё ўйинлари чемпиони, жаҳон чемпионатининг олтин, кумуш ва бронза медали совриндори, Олимпиада ўйинларининг бронза медали соҳиби. «Фидокорона хизматлари учун» ордени билан мукофотланган.

Муҳаммадқодир Маматқулович Абдуллаев – Олимпиада, жаҳон ва Ўзбекистон чемпиони, Халқаро тоифадаги спорт устаси, Осиёнинг 2 карра чемпиони, Қирол кубоги ҳамда Жаҳон кубоги мусобақаларида энг яхши боксчи, «Шуҳрат» медали ва «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.

– Бокс Андижонда азалдан қадрланган. Кўплаб чемпионлар етишиб чиққан. Шу спорт турининг ичида юрган инсонлар сифатида Андижон боксининг бугуни ҳақида нима дея оласиз?

Ўткирбек Ҳайдаров: – Ҳозирги кунда андижонлик боксчилардан Ҳасанбой Дўстматов, Иқболжон Холдоров ва Жасурбек Латиповни алоҳида эътироф этиш ўринли. Улар Осиё чемпионатида ғолиб бўлишди. Жаҳон чепионатида кумуш медалга сазовор бўлишди.

Ҳозирги кунда сафимизга катта мураббий бўлиб устозимиз Марс Қўчқоров келди. Ҳозир яхши ўсмирларимиз бор. Яна шуни айтишимиз керакки, машғулот залларимиз кичкина. Лекин спорт билан шуғулланмоқчи бўлган ёшлар жуда кўп. Миллий Олимпия қўмитаси ва бокс федерацияси катта зал қурилишида ёрдам берамиз, дейишди. Муҳаммадқодирга Олтинкўлда зал очиб берилди. Булар ўз натижасини беради, деган умиддаман.

Ёшингиз улғайиб боргани сари шогирдларингизнинг натижасига эмас, тарбиясига эътибор бераркансиз. Ёшларга чет тили, тарих, компьютер, психологияни ўргатиб, уларнинг онгини ривожлантиришимиз керак. Боксчилар фаолиятини тугатганидан сўнг кўчада қолмаслигини мақсад қилганмиз.

Ота-оналардан шуни илтимос қилган бўлардимки, ёш болаларига смартфон телефонлар олиб беришмасин. Бу ҳам ёшларни чалғитяпти.

Муҳаммадқодир Абдуллаев: – Охирги пайтларда Андижон бокс мактабига ҳавас қилиб, Фарғона, Бухоро ва Хоразм бокс мактаблари ҳам ўсди. Ҳамма вилоятлар бир ёқадан бош чиқариб, бир мақсад йўлида ривожланиб бормоқда.

Бугунги кунда ёшларга берилаётган имкониятларга ҳавас қиламиз. Улардан фақат ҳаракат қилиш қолмоқда. Ҳозир ёшлар ғолиб бўлса, президент томонидан «Малибу», уй бериляпти. Чемпион бўлган йигитлар Миллий гвардияга олиняпти. Улар боксдан кетгандан кейин ҳам Миллий гвардияда ишлаб ойига 10-20 млн сўм маош олишади. Ёш боксчилар бундан мотивация оляпти. Бизнинг давримизда бунақа бўлмаган.

Ўткирбекнинг тил билиш зарурлиги ҳақидаги фикрлари тўғри. Болаларга чет тилини ўргатиш керак. Масалан, тил билмаганим учун менежерлар мени алдашган, пулларимни беришмаган. Қизиғи, ўша менежер ўзбек. Ўзбек бўла туриб алдаган. 100 минг доллар пулимни бермаган. Ҳозиргача олдига бораман. «Қаерга борсанг, бор» дейди. Ёшлар шунақа алданмасин. Улар шундай хатога йўл қўйишмасин деб, ишлаб турган ошхонамни ўқув марказига айлантирдим. Болалар тил ўрганишяпти.

– Сизларнинг даврингиздаги Андижон бокс мактабини бутун дунё танирди. Сўнгги йилларда бошқа вилоятларда бокс ривожлангани билан бир қаторда Андижонда пасайиш кузатилмаяптими?

Ҳайдаров: – Умуман олганда пасайиш бўлгани йўқ. Бир вазнда 2тадан боксчиларимиз тўғри келиб қолди. Иқболжон Холдоров вазнини ўзгартирди. Албатта, бир кўтарилишдан кейин тушиш ҳам бўлади. Бунинг яхши томони бор. Мураббийлар жипслашишади.

Яна бир муаммо – ички мусобақалар камайиб кетгани. Пандемиядан сўнг турнирларни кўпайтиришимиз керак.

– Андижон боксининг устунлиги нимада бўлган? Ишлаш услуби қандай?

Абдуллаев: – Устунлигимиз мураббий бўлган. Марс Қўчқоров ҳар бир боланинг психологиясидан келиб чиқиб муомала қиларди. Масалан, ўзим билан бўлган воқеани айтиб берсам. Жаҳон чемпионати финалида 2-раунддан кейин рақибимга 7:13 ҳисобида ютқазаётган бўлганман. Лекин 3-раунддан олдин мураббийимиз: «Муҳаммадқодир, сен ютяпсан. Яна озгина қўшсанг бўлди», деган. Бундан илҳомланиб, 3-раундда ҳисобни 17:13га келтириб, ғолиб бўлганман. Жангдан кейин телевизорда қайта кўрсам, аслида 2-раунддан кейин ютқазаётган эканман. Ўшанда мураббий руҳиятимни чўктирмай, ғалаба қозонишимга сабабчи бўлган. Агар чарчаган ҳолатимда «ютқазяпсан» деганда якунда ҳам ютқазишим мумкин эди. Ҳозир устозларимиздан шундай хусусиятларни «ўғирлаяпмиз».

Вақтида устозларимизга гап қайтарганмиз. Ҳозир мураббий бўлиб, уларнинг қадрини билдик ва ёшликдаги ишларимиз учун узр ҳам сўрадик. 

– Гуллаган даврингизда энг қийин рақиблар қаердан бўлган?

Ҳайдаров: – Россиялик Гайдарбек энг қийин рақибим эди. Қозоғистондан ҳам Совет давридан кучли боксчилар чиққан. Уларда чемпионлар кўп эди. Бизда фақат Руфат Рисқиев бўлган. Сўнгги йилларда улардан ўзиб кетишга эришдик.

Абдуллаев: – Кубалик боксчилар. Авваллари «Куба» деса, ҳаммани сир босарди. Ҳозир Риодаги олимпиададан сўнг «Ўзбекистон» деса рингга ўйлаб чиқадиган бўлди. Бошқа давлатлар бизнинг ютуқларимиз сабабини қидиришяпти.

– Ҳаваскор боксдан профессионал боксга ўтишда қандай қийинчиликлар бор?

Ҳайдаров:  Қийинчилик йўқ. Иккаласида ҳам кунига 2 маҳалдан машғулот ўтказилади. Фарқ иқтисодий жиҳатда кўринади, холос. Профессионал боксда АҚШ мактаби кучли. Уларнинг жамоасида психологи, диетологи, маркетологи, шифокори – ҳаммаси бор. Кўп нарса моддий томонга бориб тақалади.

Абдуллаев:Профессионал бокснинг яхши томони, аниқ рақибга қарши камида 2-3 ой тайёрланасиз. Унинг жанглари ёзилган дискларни кўриб таҳлил қиласиз, спарринг рақиб билан машғулот ўтказасиз. Ҳаваскор боксда эса мусобақагача вазнни сақлашингиз керак. Бугун бўйи паст чапақай рақиб билан тушсангиз, эртага баланд бўйли боксчи билан жанг қиласиз.

– Бокс билан шуғулланмоқчи бўлган болаларга қандай маслаҳат берган бўлардингиз?

Ҳайдаров: – Бокс билан 10 ёшдан шуғулланган маъқул. Масалан, 6-7 ёшли болаларни олдимизга олиб келишса, гимнастикага юборамиз. Гимнастикадан кейин бола ҳар қандай спорт турига тайёр бўлади. 3-4-синфгача гимнастикага бориб, сўнг боксга келиши тўғри бўлади.

Абдуллаев: – Ота-онаси рухсати билан, аввало, шифокор кўригидан ўтиб боксга келаверсин. Эшикларимиз очиқ.

Бобур Акмалов суҳбатлашди

Кўпроқ янгиликлар