Марказий банк 25 сўмлик ва ундан кичик номинал қийматдаги тангалар ҳамда банкнотларни муомаладан қайтариб олади 

Иқтисодиёт 13:06 / 08.08.2019 15756

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 25 сўмлик ва ундан кичик номинал қийматдаги тангалар ва банкнотларини муомаладан қайтариб олиш тартиби тўғрисидаги низом лойиҳаси эълон қилинди.

Ўзбекистон Республикасида муомалага чиқарилган 1994 йил намунасидаги 1 тийин, 3 тийин, 5 тийин, 10 тийин, 20 тийин, 50 тийин, 1997 йил намунасидаги 1 сўм, 5 сўм, 10 сўм, 1999 йил намунасидаги 5 сўм, 25 сўм, 2000 йил намунасидаги 1 сўм, 10 сўм, 2001 йил намунасидаги 5 сўм, 10 сўмлик тангалар, шунингдек 1994 йил намунасидаги 1 сўм, 3 сўм, 5 сўм, 10 сўм, 25 сўмлик банкнотлар:

2006 йилдан буён зарб қилинмаётганлиги ва босиб чиқарилмаётганлигини;

бугунги кунда хўжалик юритувчи субъектлар ва аҳоли ўртасида, жумладан чакана савдо ва аҳолига пуллик хизмат кўрсатиш соҳасида, нақд пулдаги ҳисоб-китоблар ва тўловларда улардан умуман фойдаланилмаётганлигини;

товар ва хизматларнинг амалдаги нархлари даражасини ҳисобга олган ҳолда ҳамда муомаладаги нақд пулларнинг номинал қаторини ихчамлаштириш мақсадида мазкур низом ишлаб чиқилган.

Мазкур эски намунадаги тангалар ва банкнотлар 2019 йил 1 декабрдан бошлаб қонуний тўлов воситаси сифатида ўз кучини йўқотади.

Муомаладан қайтариб олинадиган эски намунадаги тангалар ва банкнотларнинг айирбошлаш муддати 2021 йил 1 январгача белгиланади.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар Бош бошқармалари (МБББ) Ҳисоб-китоб касса марказлари, тижорат банклари ва уларнинг филиаллари мижозлари ва аҳоли томонидан топширилган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар белгиланган муддатга (2019 йил 1 декабрга) қадар:

- мижозларнинг тегишли ҳисобварақларига, фуқароларнинг аризасига асосан омонатга кирим қилиниши;

- коммунал ва бошқа бир марталик тўловлар учун қабул қилиниши;

- банк пластик карточка ҳисобварақларига ўтказиб берилиши;

- муомаладаги танга ва банкнотларга айирбошлаб берилиши мумкин.

2019 йил 1 декабрдан бошлаб (2019 йил 1 декабрдан – 2021 йил 1 январга қадар) қонуний тўлов воситаси сифатида ўз кучини йўқотган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар фақат МБББ Ҳисоб-китоб касса марказлари томонидан алмаштириб берилади.   

Тижорат банклари филиалларида эски намунадаги тангалар ва банкнотларни санаб-саралаш, қимматликларни ташиш ишлари Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқнома (рўйхат рақами: 3028, 2018 йил 29 июнь) талабларига мувофиқ амалга оширилади.

МБББ Ҳисоб-китоб касса марказлари, тижорат банклари филиалларида мавжуд бўлган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар қуйидагича шакллантирилади.

Марказий банкнинг 1994 йил намунасидаги 1 тийинлик, 3 тийинлик, 5 тийинлик, 10 тийинлик, 20 тийинлик, 50 тийинлик тангалари алоҳида ҳар бирида 100 донадан солинган қопларда;

Марказий банкнинг 1997 йил намунасидаги 1 сўмлик, 5 сўмлик, 10 сўмлик, 1999 йил намунасидаги 5 сўмлик, 25 сўмлик, 2000 йил намунасидаги 1 сўмлик, 10 сўмлик, 2001 йил намунасидаги 5 сўмлик, 10 сўмлик тангалари алоҳида ҳар бирида 1000 донадан солинган қопларда;

Марказий банкнинг 1994 йил намунасидаги 1 сўмлик, 3 сўмлик, 5 сўмлик, 10 сўмлик, 25 сўмлик банкнотлар қийматига қараб 100 донадан дасталаб, 10 та дастадан иборат бўлган боғламларда шакллантирилади.

Қиймати ва тоифалари бўйича тўлиқ шакллантирилган тангали қоплар ва тўлиқ боғламдаги банкнотлар тижорат банклари филиалларининг буюртмасига мувофиқ МБББнинг фармойишига асосан инкассация хизмати орқали Ҳисоб-китоб касса марказларига жўнатилади.

Эски намунадаги тангалар ва банкнотлар тўлов воситаси бўлиб ҳисобланиши бўйича белгиланган муддат тугаганидан сўнг тижорат банклари филиалларида тўлиқ бўлмаган ҳолда шакллантирилган боғламлар ҳам МБББ Ҳисоб-китоб касса марказларига жўнатилиши лозим.

МБББ Ҳисоб-китоб касса марказларидаги ва тижорат банклари филиалларидан қабул қилган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар белгиланган тартибда қайта саналади.

Қайта санаш жараёнида аниқланган камомад ва ортиқча қўйилмалар бўйича далолатнома тузилади ва расмийлаштирилади.

МБББ Ҳисоб-китоб касса марказларида эски намунадаги тангалар ва банкнотлар қиймати бўйича алоҳида дасталаниб ҳамда тўлиқ боғламлар шакллантирилиб, Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг инкассация хизмати орқали Марказий банкнинг Тошкент шаҳар Бош бошқармаси Ҳисоб-китоб касса марказига олиб келиб топширилади.

Эски намунадаги тангалар ва банкнотларнинг айирбошлаш муддати тугаганидан сўнг 1 ой муддат ичида МБББ Ҳисоб-китоб касса марказларидаги барча эски намунадаги танга ва банкнотлар Марказий банкнинг Тошкент шаҳар Бош бошқармаси Ҳисоб-китоб касса марказига жўнатилиши шарт.

Белгиланган муддатга қадар МБББ Ҳисоб-китоб касса марказлари (2021 йил 1 январгача), барча тижорат банклари ва уларнинг филиаллари (2019 йил 1 декабргача) мижозлар, шу жумладан аҳоли томонидан топширилган эски намунадаги тангалар ва банкнотларни ҳеч қандай монеликсиз, чекловларсиз қабул қилишлари ва ҳеч қандай тўлов ёки воситачилик ҳақи ундирилмаган ҳолда улар бўйича ҳисоб-китоб қилишлари шарт.

Марказий банкнинг эски намунадаги тангалар ва банкнотлар бўйича ҳисоб-китоблар мазкур Низомнинг 3-4-бандлари талабларига мувофиқ амалга оширилади.

Тижорат банклари филиаллари томонидан фуқаролардан банк кассаларига қабул қилинган эски намунадаги тангалар ва банкнотлар бўйича ҳисоб-китоблар:

устувор равишда, фуқароларнинг банк пластик картаси ҳисобварағларига кирим қилиниши орқали (тўлиқ қийматда банк карталарига ўтказилади);

банк пластик картаси мавжуд бўлмаган ҳолда, муомаладаги тангалар ва банкнотларга алмаштириб бериш орқали амалга оширилади.

Нақд кўринишда айирбошлаб берилганда эски намунадаги тангалар
ва банкнотлар миқдорининг 1 тийиндан 49 сўм 99 тийингача бўлган қисми, нақд пулдаги тўловлар учун энг кичик қийматдаги пул белгиси 2018 йил намунасидаги 50 сўмлик танга бўлиб қолаётганлигини инобатга олиб, яхлитлаган ҳолда айирбошланади. Бунда:

- 1 тийиндан 24 сўм 99 тийингача бўлган тангалар ва банкнотлар қиймати, 0 сўмга тенглаштирилган ҳолда;

- 25 сўмдан 49 сўм 99 тийингача бўлган тангалар ва банкнотлар қиймати, 50 сўмга тенглаштирилган ҳолда яхлитланади (Мисол учун: 257 (257-250=7≈0)≈250 сўм, 474 (474-450=24≈0)≈250 сўм, 376 (376-350=26≈50)≈400 сўм, 586 (586-550=36≈50)≈400 сўм). 

Эски намунадаги тангалар ва банкнотларни яхлитланадиган қисми бўйича норози бўлган фуқаролар ушбу миқдорни ўзида қолдириши мумкин.

Эски намунадаги тангалар ва банкнотларни айирбошлаш ишлари оқибатида вужудга келадиган фарқлар банкнинг бошқа активлари ва/ёки мажбуриятларининг алоҳида ҳисобварағларида ҳисобга олинади.

Кўпроқ янгиликлар