Нишонда бир вақтлар экспортёр бўлган тадбиркор «синиб» бормоқда: унинг қонуний ерини талон-торож қилган кимлар?

Жамият 22:27 / 11.07.2019 15342

Қашқадарёнинг Нишон туманида жойлашган «Алп Ғиёс» хусусий корхонаси қарийб ўттиз йилдан буён чорвачилик, чорва учун озуқа ва қишлоқ хўжалик маҳсулотлари етиштириш билан шуғулланиб келарди. Ўз вақтида корхона Латвияга қовун экспортини ҳам йўлга қўйган. Аммо кейинги йилларда корхона ўзига тегишли ер ва биноларнинг бир қисмига эгалик қилолмаяпти. Бугун шу корхона ўз ҳисобидан 500 миллион сўм сарфлаб ҳамда банк кредити маблағлари кўмагида йирик, замонавий чорва комплексини янгидан ташкил қилмоқчи. Аммо бир муаммо чиқди — корхона ерига ноқонуний равишда янги эга пайдо бўлиши тадбиркорнинг эркин фаолият кўрсатишига тўсиқ бўлиб турибди.

Корхона раҳбари Ғиёсжон Ҳусанов KUN.UZ таҳририятига йўллаган мурожаатида, жумладан, шундай дейди:

«50 гектар очиқ ерда асосий фаолиятимизни юритиб келаётган эдик. Бундан ташқари, 2014 йилда туман ҳокими қарори билан 2 гектар ерда жойлашган чорва мажмуаси учун бино ва иншоотларга эгалик ҳуқуқини берувчи қарор чиқди. 2016 йил тўлиқ кадастр ҳужжатлари берилди. Дастлаб ташландиқ бинони қайтадан таъмирлаб олдик. 2017 йил банкдан қўшимча кредит олдик. Гаров сифатида ана шу 2 гектар ердаги бино ва иншоотларимиз нотариал тартибда рўйхатга олиниб кадастр ҳужжатига тақиқ қўйилди. Хуллас, барча тегишли ҳужжатлар бўлган, улар нотариал тасдиқланган ҳам.

Фаолиятимизга бўлаётган асосий тўсиқ эса шу қонуний еримиздаги бино ва иншоотларига 2016 йилдан бери бошқа бировлар эгаликка даъво қила бошлашди. Ўз биноларимиздан маълум қисмига ўзимиз эгалик қила олмай қолдик. Бу ерга биз солиқ тўлаймиз, улкан лойиҳаларни бошлаб қўйганмиз. Аммо ҳеч қандай ҳужжатсиз бировнинг биноларимизга кириб олиши ҳамма ишимизни тўхтатиб қўйди. Бир неча йил тортишувлар давом этди. Қатор бинолар яна хароб ҳолатга келиб қолди. Ниҳоят 2019 йил 15 январда бу масала бўйича туман кадастри бизга маълумот бериб бу ернинг Қарши магистрал каналдан фойдаланиш бошқармаси балансида эканлигини маълум қилишди».

Мазкур мурожаатни ўрганар эканмиз «Алп Ғиёс» хусусий корхонасининг қонуний мулклари қанақасига бошқа ташкилот балансида бўлиши, унда нега кадастр ҳужжатлари берилгани, қандай қилиб нотариал тасдиқлангани ҳақдаги саволларга жавоб топа олмадик. Туман ҳокими Мухтор Ҳайитмуродов эса муаммо юзасидан ўз позициясини билдирди: «Бугун тадбиркорнинг ерини биров тортиб оладиган замон эмас. Агар тадбиркор кадастр ҳужжатларига эга бўлса-ю унинг ери яна кимгадир берилган бўлса, демак ҳокимлик билан бир қаторда прокуратура томонидан бу иш тўлиқ ва холис ўрганиб чиқилади».

Туман ҳокими тадбиркордан шу куннинг ўзида ҳоким ва прокурор номига ариза ёзиб беришни сўради. Тегишли ўринбосарига масалани ўрганиб чиқишни буюрди. Ариза ёзилди ва топширилди. Аммо орадан бир ой ўтди ҳамки масалани на ҳокимлик ўрганиб чиқди ва на прокуратура. Тадбиркорнинг ўшанда уйғонган умиди ҳам аста-секин сўна бошлади.

Аслида «Алп Ғиёс» хусусий корхонасига тегишли бинога бошқа шахслар қандай қилиб эга чиққан. Тадбиркорнинг фикрича, унинг ери Давлат рақобат қўмитаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқармаси томонидан бошқа шахсга берилган экан. Маълумотга аниқлик киритиш мақсадида ушбу бошқармада бўлдик. Ҳудудий бошқарма вакилларининг маълум қилишича, «Алп Ғиёс»га тегишли мазкур ер Нишон туман Ер тузиш ва кўчмас мулк кадастри томонидан давлат рақобат қўмитаси Қашқадарё вилоят бошқармасига «бўш ётган ер» сифатида тақдим этилган ва ер танлов асосида бошқа шахсга берилган. Ўз навбатида бу ерлар шу вақтгача ўзиники бўлгани ҳақида Қарши магистрал каналидан фойдаланиш бошқармаси ҳам маълумот берган.

Туман кадастри эса тадбиркорга жавоб хатида бу ернинг Қарши магистрал каналидан фойдаланиш бошқармасига тегишли деб кўрсатган.

Хуллас, тадбиркор мана бу шубҳали схемадан норози: Унинг ери аввал Қарши магистрал каналидан фойдаланиш бошқармаси (ҚМК ФБ) балансига ўтказилмоқда. Орадан маълум муддат ўтиб, ҚМК ФБ балансидан ҳам чиқарилмоқда ва танлов орқали навбатдаги харидорга берилмоқда. Савол: Модомики, бино ва иншоотлар ҚМК ФБ балансидан ҳам чиқариларкан, унда нега олдинроқ унинг балансига ўтказилаётганди. Хўп, бунинг ҳам сабаби бордир. Агар бино ҚМК ФБ балансида бўлса нега «Алп Ғиёс» ХКга кадастр қилиб берилган?

Ғ.Ҳусановнинг таъкидлашича, аслида «Алп Ғиёс» корхонаси бу ерларга 25 йилдан бери ошкора эгалик қилиб келади. Корхонанинг энг катта хатоси ўз вақтида тегишли ҳужжатларни тўлиқ расмийлаштирмаганида.

«Фуқаролик кодексининг 187-моддасида Мулкдор бўлмаган, лекин кўчмас мол-мулкка ўн беш йил давомида ёки бошқа мол-мулкка беш йил давомида ўзиники каби ҳалол, ошкора ва узлуксиз эгалик қилган шахс бу мол-мулкка мулк ҳуқуқини олади (эгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи муддат) деб кўрсатилган. Менинг 25 йилдан бери эгалик қилиб келган ерларимни 2 гектар қилиб қисқартириб ташлашганида ана шу кодекс ҳисобга олинмади. Хўп, 2 гектар учун кадастр ҳужжатини беришди. Эгалик ҳуқуқини ҳам олдим. Аммо ана шу қонуний ерларимни кимлардир «йўлини топиб» қўрқмасдан бировга бериб юбораётганига ҳеч тушунолмайман. Энг қизиғи, ҳалиям биз шу ерларга солиқ тўлаб келяпмиз. Ана шу низолар бошлангач, тўламай турган солиқларимиз иқтисодий суднинг қарори билан мажбурий ундирилди», — дейди тадбиркор.

Дарвоқе, ўзининг айтишича, яқинда тадбиркор туман кадастрдаги адолатсизликдан арз қилиб Ўзбекистон Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитасига ҳам мурожаат қилиб борган. Мурожаат қўмитанинг Қашқадарё вилоят органига юборилган бўлса, вилоят ташкилоти судга мурожаат қилишни тавсия қилган(!). 

Гапнинг индаллоси шуки, Нишонда ишлайман, фаолиятимни кенгайтираман деган тадбиркорнинг қонуний ерлари талон-тарож қилинмоқда. Ер аслида тадбиркорга тегишли эканини Қашқадарё вилоят Ер тузиш ва кўчмас мулк кадастри давлат корхонаси ҳам жавоб хатида эътироф этган. Аммо тадбиркорга амалий ёрдам берадиган ташкилот ҳозирча топилмаяпти. Холбуки у катта маблағ сарфлаб фаолиятини янада кенгайтириб Европадан наслли моллар келтириш ташвишида юрганди.

Бир вақтлар тадбиркор обод қила бошлаган, бугун эгалик қилолмай турган бино айни вақтда ана шу аҳволда фойдаланилмай ётибди:

Тадбиркорнинг бу чигал вазиятига бефарқ бўлмаганларга воқеалар ривожини Kun.uz’да кузатиб боришни тавсия қиламиз.

Анвар МУСТАФОҚУЛОВ,
Kun.uz мухбири.

Кўпроқ янгиликлар