Агар Ҳиндистон муаммосига ечим топилса, у бутун дунёга алоқадор бўлади

Жаҳон 02:12 / 11.07.2019 16988

Оддий мобиль телефонлардан тортиб, қайта ишлатиш имкони мавжуд ракета қурилмаларигача – ҳаммаси ҳаётимизнинг асосий қисмини ташкил қилади. Уларни бир сўз билан илм мўжизалари деб аташ мумкин.

Бу технологияларнинг охирги минг йилликда ҳаёт стандартларига таъсири туфайли инсоннинг ўртача умр кўриш даражаси сезиларли даражада ошди. Охирги авлод вакиллари машиналарга шу даражада боғланганки, сал олдин буни ҳатто тасаввур қилиш ҳам мумкин эмас эди. Энергия эса катта шкалада истеъмол қилинишда давом этмоқда, деб ёзади WeForum нашри.

Бу жараёнда инновация ва тўртинчи саноат инқилоби «чегаралар» га кучли таъсир ўтказди. «Чегара»  сўзининг ўзи эса айрим бузғунчи технологиялар таъсирида турли муаммоларга сабаб бўлишни бошлади. Бироқ бу қарашни ўзгартиришнинг иложи борми, «чегара»  атамаси кейинги таҳлилларда асосий ғоя учун дастак бўла оладими, деган саволлар ҳам кўпайди.

Ривожланган ва ривожланаётган оралиғидаги чегара

Турли сўзлар гуруҳидан айириб оладиган бўлсак, чегара ниманингдир иккинчиси билан алмашишидаги фарқ учун ишлатилади. Бунинг учун максимум даражада йўналиш ўзгариши керак. Бизнинг ҳозирги ҳолатимизда «чегара»  атамаси кўпроқ Ҳиндистонга тўғри келади.

Ҳиндистон ривожланган ва ривожланаётган давлатлар оралиғида турадиган мамлакат. Мамлакатнинг энг бой аҳолиси умумий ҳисобда 1 фоизни ташкил қилиб, умумдавлат даромадининг 58 фоизи шу табақа вакилларига тегишли. Бироқ бу ҳолатдан ҳеч ким ажабланмаслиги ҳам бор гап.

Ҳиндистон географик жиҳатдан хилма-хиллигидан ташқари, у хилма-хил тиллар макони ҳам ҳисобланади. 2 фоиз аҳоли инглиз тилида гаплашса, қолган асосий қисм 22 ҳинд тил тармоқларининг бирида сўзлашади. Натижада қарийб 98 фоиз аҳоли инглиз тили ва у орқали технологик тараққиётдан бебаҳра қолган.

Йўл хавфсизлиги масаласида эса тўхталиб ўтирмаса ҳам бўлади: бир йил – тахминан 400 кунда Ҳиндистон йўлларида 150 минг атрофида бахтсиз ҳодисалар содир бўлади.

Ҳиндистонда ер ости сувлари орқали инсоният фаоллигига эришиш мумкин. Бироқ ҳанузгача бу таъминотга ишониш мумкин ёки йўқлиги тўлиқ ўз исботини топмаган. Шундай бўлса-да, айтиш мумкинки, Ҳиндистон бутун дунё захирасидаги ер ости сувининг 25 фоизини ишлатмоқда.

Ҳаво ифлосланишида ҳам Ҳиндистон биринчилардан. Айниқса, пойтахт Деҳлида аҳвол аллақачон ачинарли ҳолга етиб келган.

Бир тарафдан қараса, Ҳиндистон —  бутун дунёнинг энг кучли информацион технологиялар сервисини ташкил этган давлат. Ҳиндистоннинг ушбу саноат тури умумий қийматини 1,60 миллиард доллар атрофида баҳолаш мумкин.

Бутунлай тескари тарафдан қараганда эса «чегара»  давлат сифатида Ҳиндистон одамлари учун ижтимоий, иқтисодий ва технологик хавф етарлича эканини кўриш мумкин.

Ҳиндистондаги лабораторияда  10 йил аввал  бошланган изланишлар тўртинчи саноат инқилоби орқали алоҳида аҳамиятга эга бўлди. Сунъий интеллект ва автоматик билим ишлаб чиқариш билан аралашиб кета бошлади. Шу ўринда Ҳиндистон яна битта нарсага муҳтож: мана шу технологиялар ёрдамида турли «чегаравий»  муаммоларини ҳал қилиши керак.

Чуқурроқ таҳлил қиладиган бўлсак, ушбу ҳолатнинг бир қанча ечимларини кўриш мумкин. Бундан ташқари,агар технология ёки дизайн орқали Ҳиндистондаги қарама-қарши муаммоларни бартараф этишнинг иложи бўлса, демак, бу бутун дунёда самара беради.

Ҳиндистоннинг инновациядаги ҳаёти

Ҳиндистон инновациялар оламида анча қадимда ҳам етакчи давлатлардан ҳисобланган. 6-7-асрларда яшаган буюк ҳинд жарроҳи Сушрутанинг фаолияти ёки 1600 йиллик тарихга эга Деҳлидаги темир устунни мисол сифатида келтирса арзийди.

Замонавий даврда эса мамлакат ўзининг Ой ва Марсдаги турли миссиялари билан аллақачон космосда ҳам харитасига эга бўлди.

Шунингдек, фактларга эътиборли қаралса, 2009 йилда ҳиндистонлик Нави Раджоунинг «жугаад»  атамасини тилга олгани ва жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий йўналишидаги оғриқли муаммоларни ўта эҳтиёткор йўл билан ҳал қилиш мумкинлигини кўрсатганини ҳам айтиб ўтиш зарур.

Ҳиндистон инновациясидаги бу стимулни аҳолининг зичлиги, ташқи алоқаларнинг яхшилиги, турли қарашларнинг кўплиги билан изоҳлаш мумкин. Мамлакатда юқорида саналганларнинг деярли ҳаммаси ҳамиша мавжуд бўлган.

«Раджоу»  давридан бери эса Ҳиндистон бутун дунёнинг инновация тарқатувчиси бўла оладими ёки йўқми, тежамкорона инновация, ҳақиқатан, таъминот манбаига айланадими, деган саволлар муҳокама мавзуларидан бўлиб келади.

Бироқ шундай бўлса-да, ҳатто фазо миссиялари ҳам мамлакат ичкарисидаги кундалик ҳаётда мавжуд бўлган турли эҳтиёжларни тўлиқ қондириш ва қийинчиликларни бартараф этиш учун ечим бўла олмаяпти.

Ечим йўли мавжудми?

Қайд этиш жоизки, бошда тилга олинган «чегара»  муаммосида ҳам бир қанча муваффақиятга эришиш йўллари мавжуд. Агар уларга битта қатлам ёки битта социал-иқтисодий гуруҳ вакиллари учун топилган ечим орқали эришилса, унда бутун дунёда ҳам бу каби турли қарама-қарши муаммоларни бартараф қилишнинг йўли топилади.

Масалан, Ҳиндистонда тил муаммоси жуда катта қийинчиликларга сабаб бўлмоқда. Ғарб дунёсининг асосий қисми Apple каби технологиялардан фойдаланаётган бир пайтда Ҳиндистонда гарчи қўлида смартфони бор одамлар кўпчиликни ташкил қилса-да, уларнинг 98 фоизи ўз диалектларида гаплашади. Бу шунча одам технология тилини билмайди деганидир.

Бу муаммога чора сифатида ҳинд тилининг катта технологик базасини қуриш учун ҳам ҳаракатлар қилинган. Бироқ унинг самараси кутилгандек бўлмаган. Чунки ҳинд тили ўзида 4 мингдан ортиқ қоидаларни жамлаган санскрит тилининг авлоди ҳисобланади. Тилнинг техникаси ва алгоритмларини тўлиқ техниклаштиришнинг имконсиз бўлаётгани ҳам шунда. Тилни соддалаштириш орқали эса балки Ҳиндистон ўз техникасининг бутун дунёда осон тушунилишига эришиши мумкин.

Ғарбнинг айрим етакчи брендлари автоном бошқарувли машиналар ишлаб чиқаришни ривожлантирмоқда. Ҳиндистонда ҳам машина бошқаруви илмийликдан санъат даражасига кўтарилган бўлишига қарамай светофорлар қарама-қарши линиянинг ҳаракатига қараб ўзгармайди. Агар шундай бўлса, ҳамма транспорт турларини кузатиш ва микро-секундларгача таҳлил қилиш имкон пайдо бўлар эди.

Ҳиндистоннинг ҳаво ҳарорати индекси сунъий интеллект ва техник билим ёрдамида жуда кўп муаммоларни ҳал қилиш имконини беради. Масалан, Ҳиндистон иқлим ўзгариши муаммосини ечиш учун янгича параметрлар кўрсатиши мумкин.

Шунингдек, экологик балансни ушлаб туриш учун дронлар ёрдамида экин ишларини ташкил қилиш ва сув жадвалидан фойдаланиш ҳам яхши самара беради.

Мана шу имкониятларни, аввало, чегаравий муаммоларни ҳал қилиш учун ишлатиш ва кейин уни бутун дунё миқёсида йўналтириш мумкин.

Инновация ва ечим эса «жугаад»  атамаси билан бошланиб, аввал маҳаллий муаммоларни ҳал қилиши, сўнгра глобал миқёсдаги камчиликларни бартараф қилиши кутилмоқда.

Айни дамда эса Ҳиндистон ўзгаришлар марказида турибди. Мос иқтисодий шароит, ҳукуматнинг саъй-ҳаракатлари ва аҳолининг хайрихоҳлиги мамлакатга ўтиш чегарасидан юқорилаши учун йўл беради. Агар шундай бўлса, Ҳиндистон замонавий дунёнинг инновациялари ўчоғига айланади. Дунёда ҳам нимадир ўзгариши мумкин.

Кўпроқ янгиликлар