«Аста-секин бўляпти-ку?» — Мутасадди учун навбатчи ибора ёхуд абгор йўлларнинг 0,03 фоизи таъмирлангани ҳақида

Жамият 15:00 / 23.04.2019 22917

Навбатдаги мурожаатни ўрганиш учун йўлга чиқдим. Оддийгина арзнома. Бироқ, уни бир инсон чорасизликдан, умид билан ёзгани аниқ. 

Хизмат юзасидан водийнинг уч вилояти бўйлаб мурожаатлар, хабарлар ва хайриялар тайёрлаймиз. Турли туманлар, шаҳар ва қишлоқлар. Турфа одамлар. Ташвишлари, муаммолари бир-бирига ўхшаш одамлар. Аризаларни ўрганиш билан доимий шуғулланиш давомида тажриба шаклланади. Kun.uz сайти почтасига келган мурожаатларнинг илк қаторларини ўқиб, телефон орқали айтилаётган масалани икки оғиз эшитиб, мазкур муаммолар қандай юзага келгани ва унинг ечими қай ҳолатда тугашини 50-60 фоиз тахмин қила оладиган бўлиб боряпмиз.                                                

Мурожаатлар... Мурожаатлар...

Аҳоли вакиллари зорини тинглаб, ўргангани боргач, «наҳотки, одамлар узоқ йиллардан бери шундай муаммога чидаб келган? Ҳудуд ҳокими, мутасаддилар, сектор раҳбарлари бирор марта маҳаллага оёқ босмаслигига сабаб нима?», дея ўйга толасиз.

Адирнинг энг тепасида 20 йилдан бери ичимлик суви нималигини билмай яшаётган аҳоли, қишлоқда завод очиб, уни ишлата олмаётган тадбиркор, ҳудуддаги таълим муассасасининг аянчли ҳолати, ёмғир ёғса йўли ботқоқ бўлиб кетганидан ўзи ишга бир амаллаб чиқса-да, фарзандларини мактабга юбора олмаётган маҳалла аҳли. Симёғочлари эскириб ёнбошлаган, трансформатори енгил шамол бўлса ҳам «лип» этиб ўчадиган кўча, табиий газ исини унутиб, суюлтирилган газ баллонига навбатда турган ёки баллонга газ тўлдириб ташлаб кетишларини икки ойдан бери кутаётган 80 ёшли онахон... Уйи абгор, 4 фарзандининг боқувчиси йўқ хокисор ёлғиз аёл. Боғи бузилаётган, чорваси учун майдони йўқ фермер, оғир касал бўлиб муҳтожга айланган ўқитувчи. Эҳ-ҳе, яна қанчадан-қанча муаммолар...

Муаммолар аслида доим мавжуд. Иш бор жойда албатта камчиликлар ҳам бўлиши табиий. Фақат уларни бартараф этиши керак бўлган мутасаддиларнинг муносабати, эътибори ҳам бошқача бўлиши керак-да?

Баъзи раҳбарларнинг «мазмундор» ибораси

Маълум бир муаммони жойига бориб ўргангач, ўша ҳудуд масъулидан изоҳ сўрашга уринасиз. Ўз ишини яхши билган раҳбар сиз билан учрашишдан қочмайди. Айримлари эса ўз ўринбосарини рўбарў қилиб, парда ортига ўтиши ҳам бор.

Ўринбосар икки ўт орасида сизга доимгидек «мазкур маҳалла ёки кўча дастурга тушганини, тез кунларда барча муаммолар ҳал қилиниши»ни айтади. Унинг гаплари ишонарли чиқмайди, чунки у аксар ҳолларда вазиятдан қутулиш учун сўзлайди.

Мақола чиқади, озми-кўпми реакция бўлади. Аксарият муаммолар ҳал қилинади ёки «яқин келажакдаги дастур ва режаларга киритилади». Ўша муаммо ўз ечимини топгани ҳақида маълумотномалар оламиз. Баъзида раддиялар ҳам келади.

Аризачилар МТМдаги аянчли ҳолатлар, ботқоққа айланган кўча, ичимлик суви, суюлтирилган газ ва шу каби бошқа зарурий эҳтиёжлар таъминотидаги муаммолар бўйича аввалига туман ҳокимлиги, бошқа ташкилотлар, вилоят мутасаддиларига чиққанини бир даста ҳужжатлар билан кўрсатишади. Ҳужжатлар қанчадан-қанча оворагарчиликларнинг ифодасидек, гўё.

Арзномани жойида кўргач, туман ёки шаҳар мутасаддисини топиб (бунинг ўзи бир машаққат) суҳбатлашганимизда, у ўша «сеҳрли» иборани айтади: «Биз ҳам тек турганимиз йўқ. Ишлаяпмиз. Секин-секин бўляпти-ку?». Мана шу, «Аста-секин ҳаммаси амалга ошяпти. Қолгани ҳам бўлади», деган жумлаларни мутасаддилардан эшитавериб, қулоқ безиб кетган.

Масъулиятсиз раҳбарнинг мақола чиққанидан кейин айтадиган гапи ҳам аниқ — «Бутун Ўзбекистонга шарманда қилиш шарт эмас эди. Ўзимиз масаланинг охирига етардик».

Шундай раҳбарларга шундай «аста-секинлар»ни деб дунёдаги бошқа мамлакатлардан ортда қолиб кетганимизни баралла айтадиган вақт аллақачон келиб бўлган.

Мулоҳазалиликни, оғир-вазмин бўлишни ёқтирадиган халқмиз. Бу жуда яхши хислат. Бироқ бугун бутун дунё шиддат билан ривожланмоқда. Бизда эса баъзи соҳалар жойида депсиниб туришда давом этмоқда.

Тезкорлик зарурати

«Осиё йўлбарслари»дан бири бўлган Сингапур давлати қандай иқтисодий юксалгани ҳақида кўп ўқиганмиз. Улар ҳам инвестицияга катта эътибор бериб юксалишда «портлаш» қила олишди. Таниқли журналистларимиздан бири Хитой сафаридан сўнг шундай деганди: «Илгари Тошкентда юрганимда Хитойнинг 1,5 миллиард аҳолиси – унинг муаммоси, деб хом ўйлаган эканман. Аслида, бу унинг бойлиги, катта ютуғи экан».

Бизда ҳам қанчадан-қанча ишчи кучи бор-ку? Туман марказларига, қишлоқларга узлуксиз энергия ресурсларини олиб бориш, йўлларни таъмирлаш масаласини ҳам зудлик билан ҳал қилиш керак, ахир? Чекка ҳудудларда саноатни электрсиз, газсиз, йўлсиз ривожлантириб бўлмайди-ку?

Чекка қишлоқда саноат объектини очиб, дам-бадам ток ўчиши туфайли уни юргиза олмаётган тадбиркор ҳақида танқидий мақола ёзганимиздан сўнг, туман ҳокими очиқчасига хафа бўлди. Ўша ердаги камчиликни кўтариб чиқиб, туман обрўсига путур етказибмиз. Мутасадди телефонда ёзғиради: «Ака, ҳокимиятга келиб бир оғиз айтганингизда чорасини кўрардик. Мана, ҳаммаси бўляпти-ку?». Яна ўша таниш ибора. Ана сизга мулоҳаза учун мавзу...

Ахир тумандаги аҳолининг ишсиз қолиши, тадбиркорнинг иши юрмаслигини қачонгача орият қилиб яшириб юриш керак? Баъзида, «қадриятларимизга ҳам ўзгартириш киритиш» керак эмасми?

Қишлоқ хўжалигида ҳам бор ислоҳотларни тезроқ амалга ошириш керак.

Тўғри, ҳамма ишда ҳам жадаллик қилиб бўлмайди. Табиат ва Яратган қонунлари билан она қорнидаги чақалоқ 9 ойда, ҳайвонот ва наботот вакиллари ҳам маълум бир муддатда ўсиб улғаяди. Лекин саноатда, иқтисодиётда, таълимда, тиббиётда мавжуд вазиятдан тезкорлик билан чиқиб кетиш керак.

Вилоят мутасаддиси йўллар аҳволи ҳақидаги саволимга жавобан шундай деганди: «Йил давомида таъмирталаб ички йўлларнинг 0,03 фоизи (!) қилинди. Битум йўқ!». Бу туришда қачон тонг отади? Унинг гапидан хулоса қиладиган бўлсак, йўлларимиз 40-50 йилдан сўнг эпақага келади-ку?

Юртимизда олиб борилаётган ислоҳотларнинг пировард мақсади ҳам қисқа муддатларда тараққий этишга қаратилганини маҳаллий раҳбарлар тушуниб, тафаккур этсалар бўлар эди. Афсуски, уларнинг кўпи бугунги суръат билан ҳамқадам иш олиб бора олмаётгандай. Давлатимиз раҳбарининг «Халқимиз ўз ҳаётида ижобий ўзгаришларни эртага эмас, узоқ келажакда эмас, айнан бугун кўриши керак», деган сўзларининг реал ҳаётдаги амалий ифодасини, сўз билан иш бирлигини татбиқ этиш жойлардаги мутасаддиларга боғлиқ.

Элмурод Эрматов,

Kun.uz мухбири

Кўпроқ янгиликлар