Украинада амалдорлар ёппасига ишдан бўшатилди: бу коррупцияга қарши салб юришими ёки Зеленскийнинг сиёсий ишораси?

Жаҳон 15:23 / 25.01.2023 21638

Сўнгги кунларда Украина бошқарув тузилмаларида қатор шов-шувли истеъфолар рўй берди: президент офисида, бош прокуратурада, вазирликларда ва регионлар раҳбарлари орасида. Украина президенти офиси раҳбари ўринбосари Кирило Тимошенко, мудофаа вазири ўринбосари Вячеслав Шаповалов, бош прокурор ўринбосари Олексий Симоненко, ижтимоий сиёсат вазири ўринбосари Виталий Музиченко, Обшчиналар, ҳудудлар ва инфратузилмаларни ривожлантириш вазири ўринбосарлари Иван Лукеря ва Вячеслав Негода, шунингдек бир неча областлар раҳбарлари - Днипропетровск области раҳбари Валентин Резниченко, Запорижжя области раҳбари Олександр Старух, Киев области раҳбари Олексий Кулеба, Суми области раҳбари Дмитро Живицкий ва Херсон области раҳбари Ярослав Янушевич ўз лавозимларини тарк этишди.

Истеъфоларнинг расмий сабаблари маълум қилинмаган.

Украина нашрлари ушбу амалдорлар коррупция можаролари ортидан ишдан кетгани ҳақида ёзишган. Хусусан, Украина қуролли кучлари таъминотига масъул бўлган Вячеслав Шаповалов истеъфосига «Зеркало недели» нашри суриштируви сабаб бўлди. Унда украин ҳарбийлари учун озиқ-овқат маҳсулотлари юқори нархларда харид қилингани айтилганди.

Олексий Симоненконинг истеъфосини мулозим таътил учун хорижга чиққани билан боғлашмоқда. «Украинская правда» хабарига кўра, 2022 йил охирида бош прокурор ўринбосари 10 кун муддатга мамлакатдан ташқарига чиққан, жумладан Испаниянинг Марбелья оролига ташриф буюрган. У ва рафиқаси таътилга лвивлик тадбиркор ва депутат Григорий Козловскийга тегишли «Мерседес»да йўл олган, уларга бизнесменнинг қўриқчиси ҳамроҳлик қилган.

Иван Лукеря ва Вячеслав Негода инфратузилмалар вазирининг бошқа бир ўринбосари Василий Лозинский генераторлар харидида йирик миқдорда пора олишда айбланиши ва қўлга олиниши ортидан истеъфога чиқишди.

Тимошенкони эса сўнгги вақтларда Украинага гуманитар миссиялар учун берилган йўлтанламасда қилган сафарлари учун танқид қилишганди. У автомобилдан хизмат мақсадларида фойдаланганини айтган. Якунда Тимошенко машинадан фойдаланишни тўхтатиб, уни фронт яқинидаги ҳудудларга жўнатишни сўраганди.

Бундан ташқари, 2022 йил охирида ОАВ Тимошенко мамлакатдаги ҳарбий ҳолат вақтида бизнесмен Вемир Давитянга тегишли бўлган 100 минг долларлик Porsche Taycan автомобилида юргани ҳақида ёзганди.

Истеъфога чиқарилган беш регион раҳбарларидан тўрт нафари Тимошенконинг истеъфоси билан боғланган. Бундан ташқари, Днипропетровск области ҳарбий маъмурияти раҳбари Валентин Резниченко — журналистлар суриштирувидан кейин очилган жиноий иш фигурантидир, унга кўра, амалдорнинг яқин дўстига тегишли компанияга ҳудуддаги йўлларни таъмирлаш ва эксплуатация қилиш учун ярим миллиард гривна ажратилган.

Киев области ҳарбий маъмурияти раҳбари Олексий Кулеба эса президент офисида Тимошенконинг ўрнига тайинланди.

Украина ҳукумати коррупция можароларига ишдан олиш ва «қамоқ» билан реакция қилинишига ваъда берди

Урушнинг 333-куни якунлари бўйича видеомурожаатида президент Володимир Зеленский Украина ҳукумати вазирликлар ва регионлар даражасадаги коррупция можароларига жавобан тегишлича «адолатли» қарорлар чиқаришини маълум қилди.

Кейинги куни эса у турли даражадаги мансабдор шахслар ишдан олиниши ҳақида анонс қилди. 

«Албатта, ҳозирда асосий эътибор мудофаа масалалари, ташқи сиёсат ва урушга қаратилган. Аммо бу мен жамиятда нима дейишаётганини – марказий даражада ҳам, регионлар даражасида ҳам - кўрмаётганим ва эшитмаётганимни англатмайди. Бу ҳафта тегишли қарорлар вақти бўлади. Бу қарорлар аллақачон тайёрлаб қўйилган. Уларни анонс қилишни истамасдим, лекин ҳаммаси адолатли бўлади», – деди Зеленский.

Бундан ташқари, Зеленский амалдорларга уруш вақтида  «давлат ишидан ташқари мақсадлар» билан хорижга чиқишни тақиқлади. «Ҳозир дам олишни истасангиз – давлат хизматидан ташқарида дам олиш мумкин. Энди мансабдор шахслар хорижга дам олиш ёки бошқа нодавлат мақсадларда чиқа олмайди. Беш кун ичида Вазирлар Маҳкамаси мансабдор шахсларнинг чегарадан ўтишига оид шундай тартибини ишлаб чиқиши керак, шунда чегарадан ўтишга фақат ҳақиқий хизмат сафари асос бўла олади», – дея қўшимча қилди у.

Олий радада «Слуга народа» фракцияси раҳбари бўлган Давид Арахамия коррупция можароларига муносабат билдириб, амалдорларга «қамоқ» билан таҳдид қилган. «Олдиндаги баҳорда биз фаоллик билан қамашимиз мумкин. Бунда одамгарчилик бўлмайди — ҳарбий давр қонунлари ишлайди. „Вақти эмас“ қонуни энди ишламайди. Айримлар ақлини йўқотиб қўйиб, қўрқмасдан ва виждони қийналмасдан талончилик қилмоқда», – деган у.

Украина адлия вазири Денис Малюська фейсбукдаги саҳифасида тергов изоляторларида пулли камералар борлигини эслатган ва постга тўлов ҳаволасини илова қилган.

BBC мухбири Святослав Хоменко:

Мудофаа вазирлиги таъминоти бўйича айблов ҳам Украина жамоатчилигида, хусусан, армияда ҳам катта резонанс келтириб чиқарди, қолаверса, нафақат Украина армияси, балки бутун мамлакат бюджетини таъминлашда катта ҳисса қўшаётган Киевнинг Ғарбдаги ҳамкорларида саволлар туғилганини тахмин қилиш мумкин. Шу туфайли, президент Зеленский қарши ҳужумга ўтиши табиий эди.

Ҳеч бўлмаганда, сўзларда.

Умуман олганда, Володимир Зеленскийни аввалдан коррупция муаммосига етарлича эътибор бермасликда айблашган. Унинг ойлар мобайнидаги чиқишларидан шундай хулосага келиш мумкинки, ҳозирда асосийси - фронтда ғолиб бўлиш, мамлакатнинг коррупция каби ички муаммолари билан шуғулланишнинг мавриди эмас.

Ўтган йил май ойида талабалар билан учрашувда президент бу мавзуда шундай изоҳ берганди: «Айрим нарсалар бор - улар ортиқча. Худдики оёғи узилиб кетган болага қандайдир майда нарсалар ҳақида гапиришдек».

Ноябр ойида, Bloomberg томонидан ташкиллаштирилган иқтисодий форумда эса у муболаға қилишгача борди: «[Украинада] ҳозир коррупция йўқ, чунки биз якдилмиз. Коррупционерларнинг кўпчилиги ўз пулларини олиб жўнаб қолишган ва биз улар ўз борган жойларида қолиши учун барча ишни қиламиз».

Коррупцияга қарши курашувчи фаоллар, суриштирувчи журналистлар ва Ғарб элчихоналари вакиллари бу сўзлардан «бош чангаллаб қолишганди». Энди вазият ўзгарди ва коррупция муаммоси барибир Зеленскийнинг бошига келди. Ва «бошлар уча бошлади».

Сешанба кунининг ўзида тўрт нафар вазир ўринбосари, беш нафар губернатор, бош прокурор ўринбосари ва президент офиси раҳбарининг минтақавий сиёсат ва инфратузилма лойиҳалари учун жавобгар бўлган ўринбосари - ўз вақтида Зеленскийнинг яқин сафдоши бўлган Кирило Тимошенко ишдан кетди.

Бир томондан, бу катта таассурот уйғотади. Бошқа томондан, ҳушёрлик билан қарайдиган бўлсак, амалда иккинчи ва учинчи бўғиндаги сиёсий фигуралар истеъфога чиқди. Бундан ташқари, бу истеъфоларнинг барчаси ҳам Зеленский эълон қилган коррупция ва ваколатларни суиистеъмол қилишга қарши салб юриши билан боғлиқ экани маълум эмас.

Хусусан, политолог Владимир Фесенко айтишича, бу кадр ўзгаришларининг бир қисми олдиндан тайёрланганди ва ҳозирда шунчаки уларнинг барчаси бир пакет доирасида амалга оширилди.

Қолаверса, Украинада азалдан хато қилиб қўйган амалдорларни катта шов-шув билан ишдан бўшатиш ва бу билан унга қарши жиноий таъқибни ими-жимида тўхтатиш анъанага айланган.

Бу сафар ҳам шундай бўлмадими?

Ишдан бўшатишлар туфайли юзага келган саволларга яқин вақтлар ичида жавоб олиниши тайин. Бу жавобларни президентнинг янги чиқишлари, истеъфога чиқариш тўғрисидаги янги фармонлар ва ҳуқуқ-тартибот органлари фаолияти бўйича ҳисоботлар орасидан қидириш керак бўлади.

Шунингдек ғарблик ҳамкорлар томонидан Киевга кўрсатиладиган ёрдам миқдорларида ҳам бу акс этиши мумкин: ахир бериладиган ёрдамни ўғирламоқчи бўлганлар қатори саф тортган мамлакатга пул ажратишни истайдиганлар сони кўп бўлмаслиги аниқ.

Кўпроқ янгиликлар