ХВЖ Украинадаги уруш туфайли Марказий Осиёда камбағаллар сони 1 миллионга кўпайишини тахмин қилди

Жаҳон 13:20 / 01.12.2022 6570

Бу ҳақда Халқаро валюта жамғармасининг (ХВЖ) таҳлилий ҳисоботида айтилади. 

«Биз дастлаб Россиянинг Украинадаги уруши Кавказ ва Марказий Осиё мамлакатларига салбий таъсир кўрсатишини кутган эдик. Бироқ, бизнинг сўнгги «Минтақавий иқтисодиёт ривожи истиқболлари» нашримизда қайд этилганидек, ҳозиргача қайд этилган кутилмаган ижобий ён таъсирларга қарамай, Украинадаги уруш инфляция ва пулга таъсир қилиш орқали минтақа бўйлаб қашшоқлик даражасининг тахминан 1 фоизга ошишига олиб келиши мумкин. Демак, яқин йилларда минтақада яна бир миллионга яқин аҳоли камбағаллар сафига қўшилиши мумкин. Энг қашшоқ мамлакатлардаги энг қашшоқ одамлар уруш билан боғлиқ энг оғир синовларга дуч келишади», дейилади ҳужжатда. 

Қайд этилишича, урушдан олдин ҳам минтақада инфляция ортиб бораётган эди. Бироқ, урушнинг жаҳон озиқ-овқат ва энергия нархларига таъсирини ҳисобга олган ҳолда, инфляция прогнози ёмонлашди. Гарчи озиқ-овқат нархи ҳозирда урушдан олдинги даражадан паст бўлса-да, у ҳали ҳам 2021 йилги ўртача қийматдан анча юқори. Озиқ-овқат нархларининг юқорилиги, айниқса, Озарбойжон, Қирғизистон ва Тожикистонда кам жамғармаларга эга бўлган ва даромадларининг катта қисмини - 60-70 фоизини озиқ-овқатга сарфлайдиган кам таъминланган оилаларга таъсир қилади.  

Арманистон, Грузия, Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонда пул ўтказмалари ялпи ички маҳсулотнинг 10-30 фоизини ташкил қилади. Бу мамлакатларнинг аксарияти, хусусан, Қирғизистон ва Тожикистон учун пул ўтказмаларининг энг муҳим манбаи Россия ҳисобланади. Тажриба шуни кўрсатадики, Россиядан пул ўтказмалари ЯИМ билан чамбарчас боғлиқ - ЯИМ қанчалик юқори бўлса, пул ўтказмалари даражаси ҳам шунчалик катта бўлади. 

Бироқ, Россияга қарши санкцияларнинг давом этиши унинг ишлаб чиқариш қобилиятига путур етказиши мумкин, натижада миграция шакллари узоқ муддатли ўзгаришларга олиб келади ва Россиядан пул ўтказмалари камаяди. Россия ялпи ички маҳсулотининг режалаштирилган пасайиши ҳисобга олинса, бу сезиларли бўлиши мумкин ва кўплаб оилалар учун даромад манбаи бўлиб хизмат қиладиган омилларга чуқур таъсир қилади. 

2023 йилга бориб озиқ-овқат нархларининг юқори инфляцияси минтақанинг аксарият мамлакатларида қашшоқлик даражасини ўртача 0,7 фоиз пунктга ошириши кутилмоқда. Қашшоқлик даражаси аллақачон юқори бўлган камбағал мамлакатларда таъсир анча юқори бўлади. Қирғизистон ва Тожикистон энг кўп хавф остида. Тожикистонда пул ўтказмаларининг кескин камайиши қашшоқликнинг 1,4 фоиз пунктгача ортишига олиб келиши мумкин. 

ХВЖ экспертларининг таъкидлашича, сиёсатчилар ижтимоий ҳимоя тизимларининг қамрови, етарлилиги, мақсадлилиги ва самарадорлигини ошириш учун катта сармоялар киритиш орқали урушнинг аҳолининг заиф қатламларига потенциал таъсирини юмшатишга устувор аҳамият беришлари керак. 

Пул ўтказмалари доимий равишда пасайган тақдирда, қўшимча мақсадли ёрдам талаб қилиниши мумкин. 

«Ҳукуматлар қашшоқликнинг кучайишига йўл қўймаслик, сўнгги йигирма йил ичида Украинадаги уруш ва Россияга қарши санкцияларнинг кенгайиши натижасида эришилган машаққатли ютуқлар бекор бўлишининг олдини олиш учун зудлик билан ҳаракат қилиши керак», дейилади хулосада. 

Кўпроқ янгиликлар