Путиннинг ядро таҳдиди. У турли йилларда бу ҳақда нималар деган?

Жаҳон 17:35 / 23.09.2022 31740

Украинада уруш бошланганидан бери кўплаб россиялик амалдорлар, сиёсатчилар, мутасаддилар ва телебошловчилар Украинага ёки унинг иттифоқчиларига ядровий зарба бериш эҳтимоли ва баъзи ҳолларда зарурати ёки ҳатто муқаррарлиги ҳақида гапиришмоқда. Россия президенти Владимир Путин ҳам Ғарб давлатлари таҳдиди юзага келган тақдирда ядро арсеналидан фойдаланишга тайёр эканлиги ҳақида бир неча бор огоҳлантирди. Бироқ, ҳар доим шундай бўлмаган. Путин ўзининг 22 йиллик ҳокимиятида ядровий қуролларни қисқартириш сиёсатидан тўғридан тўғри бундай қуроллардан фойдаланиш билан таҳдид қилишга ўтди.

2000 йил

Путин Россия Федерациясининг ҳарбий доктринасини тасдиқлади. Унга кўра, Россия ўзига ёки иттифоқчиларига қарши оммавий қирғин қуроллари қўлланишига жавобан, шунингдек оддий қуроллардан фойдаланган ҳолда кенг кўламли тажовуз амалга оширилиши натижасида «Россия Федерациясининг миллий хавфсизлиги хавф остида қолган вазиятларда» ядровий арсеналдан фойдаланиш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолади.

Бундан ташқари, доктринада айтилишича, Россия ядро қуролига эга бўлмаган ва уни тарқатмаслик тўғрисидаги шартномани имзолаган давлатларга нисбатан ядро зарбаси бермайди. Бу давлатлар «ядро қуролига эга бўлган давлат билан ҳамкорликда ёки иттифоқчилик мажбуриятлари остида» ҳужум қилган ҳолатлар бундан мустасно.

2002 йил

Путин Россия ва Қўшма Штатлар учун жанговар ҳолатда турувчи ядро қуроллари сонини чекловчи Стратегик ҳужум салоҳиятини қисқартириш тўғрисидаги шартномани имзолади.

«Қўлида ҳар қандай қурол, шу жумладан, ҳатто ов милтиғи бўлган ҳар қандай одам биладики, уни ўқланган ва куракка бармоқни теккизган ҳолда сақлагандан кўра, ўқсиз сақлаш анча яхши ва хавфсизроқ», – деди президент Путин АҚШ президенти Жорж Буш билан бирга ўтказилган матбуот анжуманида.

2007 йил

«Россия Федерациясининг анъанавий конфессияси ва ядро қалқони Россия давлатчилигини мустаҳкамлайдиган, мамлакатнинг ички ва ташқи хавфсизлигини таъминлаш учун зарур шарт-шароитларни яратадиган таркибий қисмлардир. Бундан биз давлат бугун ва келажакда уларнинг ҳар бирига нисбатан қандай муносабатда бўлиши кераклиги ҳақида аниқ хулоса чиқаришимиз мумкин», – деди Путин Кремлдаги йиллик матбуот анжуманида.

2010 йил

Путин янги ҳарбий доктринани тасдиқлади. Унга кўра, Россия ўзига ёки иттифоқчиларига қарши оммавий қирғин қуроли қўлланишига жавобан, шунингдек, Россия Федерациясига оддий қуроллардан фойдаланган ҳолда тажовуз қилиниши оқибатида давлат мавжудлигига таҳдид туғилганида ядро қуролидан фойдаланиши мумкин.

Доктринадан ядро қуролига эга бўлмаган мамлакатларга нисбатан ядро қуролидан фойдаланишни тақиқлаш ҳақидаги бўлим олиб ташланди.

2014 йил

«Мен энг таниқли тимсолимиз – тайгани қўриқлаётган айиқни эсладим. Нимани назарда тутаётганимни биласизми? Бундай ўхшатишлардан баъзида хаёлимга бир фикр келади: эҳтимол бизнинг айиқчамиз хотиржам ўтириши, тайга бўйлаб тўнғизларни қувмаслиги, мевалар ва асални истеъмол қилиши керакдир? Балки шунда уни ўз ҳолига қўйишар? Қўйишмайди, чунки ҳар доим уни занжирбанд қилишга интилишади. Занжирбанд қилишган заҳоти тишларини ҳам, тирноқларини ҳам суғуриб олишади. Бугунги тушунчамизда бу ядровий тийиб турувчи кучлардир. Худо кўрсатмасин, агар бу ҳолат юз берса, айиқ керак бўлмай қолади ва тайга қўлга олинади», – деди Путин матбуот анжуманида.

2018 йил 7 март

«Агар кимдир Россияни йўқ қилишга қарор қилса, биз жавоб беришга қонуний ҳуқуқимиз бор. Ҳа, инсоният учун бу глобал фалокат, дунё учун глобал фалокат бўлади. Лекин мен Россия фуқароси ва Россия давлати раҳбари сифатида ўзимга савол бермоқчиман: агар Россия бўлмаса, бизга бундай дунё нега керак?» – деб баёнот берди Путин Владимир Соловёвнинг «Миропорядок 2018» фильмида.

2018 йил 18 октябр

«Эслатиб ўтаманки, бизнинг ядровий қуролдан фойдаланиш концепциямизда огоҳлантирувчи зарба деган тушунча йўқ. Бизнинг концепциямиз – жавоб зарбаси. Бу шуни англатадики, биз эҳтимолий тажовузкор Россияга, бизнинг ҳудудимизга зарба бераётганига амин бўлсаккина ядро қуролидан фойдаланишга тайёрмиз ва ундан фойдаланамиз.

Биз ҳужум Россия ҳудудига қаратилганига амин бўлишимиз керак, шундан кейингина жавоб зарбасини берамиз. Нега жавоб зарбаси? Чунки олдин ракеталар биз томон учади, шундан кейингина ракеталаримиз душман томон учирилади. Албатта, бу глобал фалокат, лекин такрор айтаман, биз бу фалокатнинг ташаббускори бўла олмаймиз, чунки бизда огоҳлантирувчи зарба йўқ. Ҳа, бу вазиятда биз ядро қуроли қўлланишини кутиб тургандек, ўзимиз ҳеч нарса қилмаётгандек туюлиши мумкин. Аммо тажовузкор томон қасос муқаррар эканини, ўзи ҳам йўқ қилинишини билиши керак. Биз тажовуз қурбонига айланамиз ва жафокаш сифатида жаннатга тушамиз. Улар эса шунчаки ҳаром ўлишади, чунки тавба қилишга улгуришмайди», деди Путин «Валдай» дискуссия клуби йиғилишида.

2020 йил

Россия президентининг «Россия Федерациясининг ядровий тийиб туриш соҳасидаги давлат сиёсати асослари тўғрисида»ги фармони эълон қилинди. Унда айтилишича, ядровий тийиб туриш сиёсати давлат суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилишга, эҳтимолий душманни Россия Федерацияси ёки унинг иттифоқчиларига қарши тажовуздан тўхтатишга, шунингдек, ҳарбий ҳаракатлар «эскалациясининг олдини олиш»га ва уларни Россия ва унинг иттифоқчилари учун мақбул шартлар асосида тўхтатишга қаратилган.

2022 йил 24 феврал

«Бу воқеаларга аралашиш иштиёқига тушиши мумкин бўлганлар учун бир нечта муҳим сўзларни айтаман. Ким бизга тўсқинлик қилмоқчи бўлса, шунингдек, мамлакатимиз, халқимиз учун хавф туғдирмоқчи бўлса, билсинки, Россия зудлик билан жавоб қайтаради ва уларни ўз тарихида ҳеч қачон бошдан кечирмаган оқибатларга олиб келади. Биз воқеаларнинг ҳар қандай ривожига тайёрмиз. Бу борадаги барча зарур қарорлар қабул қилинди», – деди Путин Украинага қарши уруш бошлангани ҳақидаги нутқида.

2022 йил 27 апрел

«Мен бу ҳақда махсус ҳарбий операция бошланишида гапирган эдим. Яна бир бор таъкидлаб ўтаман: агар кимдир содир бўлаётган воқеаларга четдан аралашиб, Россия учун номақбул стратегик таҳдидларни яратмоқчи бўлса, бизнинг жавоб зарбаларимиз зудлик билан ва яшин тезлигида бўлишини билиши керак. Бунинг учун бизда барча воситалар мавжуд, ҳатто бошқалар мақтана олмайдиган воситалар ҳам бор. Биз улар билан мақтанмаймиз, керак бўлса, улардан фойдаланамиз. Бу ҳақда ҳамма билишини истайман, биз бу масала бўйича барча қарорларни қабул қилдик», – деди Путин Қонунчилар кенгаши йиғилишида.

2022 йил 21 сентябр

«Ядровий шантаж ҳам ишга солинди. Россияга нисбатан бундай баёнотларга йўл қўяётганларга шуни эслатиб ўтмоқчиманки, бизда ҳам турли қирғин воситалари мавжуд ва агар мамлакатимизнинг ҳудудий яхлитлигига таҳдид туғилса, биз Россия ва халқимизни ҳимоя қилиш учун барча имкониятларимизни ишга соламиз. Бу блеф эмас. Россия фуқаролари хотиржам бўлсин, ватанимизнинг ҳудудий яхлитлиги, мустақиллигимиз ва эркинлигимиз таъминланади – буни яна бир бор таъкидлайман, – бизда мавжуд барча воситалар билан таъминланади. Бизни ядро қуроли билан шантаж қилмоқчи бўлганлар эса билиши керакки, «шамол» йўналишини ўзлари томонга буриши мумкин», – деди Путин Россияда сафарбарлик бошланиши ҳақидаги мурожаатида.

Кўпроқ янгиликлар