«Яқин ойларда кимдир жиддий ютуққа эриша олмайди». Британия ҳарбий разведкаси раҳбари Украинадаги уруш истиқболини баҳолади

Жаҳон 22:41 / 14.08.2022 19196

Британия ҳарбий разведкаси раҳбари Жеймс Ҳокенҳолл BBC учун берган интервьюсида Россия Украинада олиб бораётган урушда урушаётган томонларнинг бирортасидан яққол муваффақият кутмаслик кераклигини айтди. Унинг сўзларига кўра, Ғарб махсус хизматларининг асосий эътибори Россия тактик ядро қуролини ишга солиш имконияти ўрганишга қаратилган.

Россия қўшинларини Украина жанубига кўчиришига тўғри келмоқда, фронтнинг бу участкасида Украина қўшинлари босимни кучайтирмоқда
Фото: OLGA MALTSEVA/AFP

23 феврал куни, Россиянинг кенг кўламли босқини бошланиши арафасида Ҳокенҳолл ярим тунга қадар ишлаган. Ярим тунда у уйига велосипедда келган ва соат тахминан 01:00 да ухлашга ётган.

Бир соат ўтиб у телефон қўнғироғидан уйғониб кетади: генералга украин чегарасидаги шубҳали воқеалар ҳақида хабар беришади. Шунинг учун у яна велосипедига миниб, ишга қайтади.

Кўп ўтмай Россия қўшинлари чиндан ҳам Украинага бостириб кираётгани ҳақида тасдиқланган маълумот келади. Бир неча дақиқа ўтиб, 24 феврал тонгида, Ҳокенҳолл Буюк Британия бош вазири ва мамлакат мудофаа вазирига Европада Иккинчи жаҳон урушидан кейинги энг йирик қуролли можаро бошлангани тўғрисида ҳисобот беради.

Британия ҳарбий разведкасига генерал Ҳокенҳолл тўрт йилдан буён раҳбарлик қилиб келмоқда. Бу вақт давомида у сояда қолган ва давлат сиёсатида иштирок этмаган, чунки у хизмат вазифасини бажаришда ўта махфий маълумотлар билан шуғулланади. Украинадаги уруш Ҳокенҳолл ва унинг идораси фаолияти аҳамиятини янада оширди.

Унинг ўзи айтишича, Россиянинг Украинага кенг кўламли босқини рўй бериши эҳтимолига ўтган йил ноябрида жиддий ишона бошлаган. Айнан ўшанда у «барибир шундай бўлади» дея ўйлаган.

Уруш бошланишига бир ҳафта қолганида у жуда ноодатий қарорга келиб, твиттердаги саҳифасига Москванинг Украинага бостириб кириш бўйича эҳтимолий режаси акс этган харитани жойлаштиради. Унинг сўзларига кўра, бундай ҳаракатга қўл уруш осон бўлмаган, аммо генерал бу маълумотни оммага ошкор этиш кераклигига ишонган.

«Ҳали ёлғон пайдо бўлмасидан олдин ҳақиқатни гапириш муҳим эди», дейди Ҳокенҳолл.

Британия ҳарбий разведкаси раҳбари Москванинг кимёвий ва биологик қуроллардан фойдаланиш имкониятини мунтазам мониторинг қилиб турувчи Ғарб давлатлари саъй-ҳаракатларини фаол қўллаб-қувватлайди. Генералнинг ҳисоблашича, бундай кузатув Москвага провокация уюштиришда халал беради - масалан, Украина ёки Ғарб давлатларини можаро айбдори сифатида кўрсатиш учун «бегона байроқ остида амалиётлар» ўтказишга.

Жуда аниқ фан эмас

Уруш бошланганидан буён британ ҳарбий разведкаси ҳар куни фронтдаги вазият бўйича кунлик ҳисоботини беради, гарчи бундай разведка маълумотлари одатда қатъий махфийлаштириларди.

Ҳокенҳолл уруш эҳтимоли юқорилигини ўтган йил ноябридаёқ англаган. Фото: SOPA IMAGES

Аммо разведка - аниқ фан эмас, унинг башоратлари воқеаларнинг у ёки бу тарзда ривожланиш эҳтимолларига асосланади ва можародаги айрим бурилишлар Британия махсус хизматлари ходимлари учун ҳам кутилмаган ҳодиса бўлади.

Ҳокенҳоллнинг сўзларига кўра, Ғарб давлатлари бирдамлиги ҳамда украин қўшинларининг қатъий қаршилиги экспертларнинг экспертларнинг энг оптимистик прогнозларини ҳам ортиғи билан оқлаган. Ёмон мувофиқлаштириш, бошқарув тизимидаги жиддий камчиликлар ва логистика тизимининг ҳаддан ташқари самарасизлигини намойиш этиб қўйган Россия армиясининг муваффақиятсизлиги ҳам шу каби кутилмаган даражада бўлди. Генералнинг қўшимча қилишича, РФ қуролли кучлари фаолиятига сиёсий аралашувдан ҳам жабр чекди, ҳам стратегик, ҳам тактик даражада.

Ҳокенҳоллнинг айтишича, россиялик сиёсатчилар ва ҳарбийлар бир-бирига унчалик ишонмайди. У Россия армиясидан бир вақтнинг ўзида бу қадар кўп муаммо кутмаганини қайд этади.

Буёғига нима бўлади?

Жаноб Ҳокенҳолл можаро истиқболини баҳолашда «оқ-қора» ёндашувдан эҳтиёт бўлиш даркорлиги ҳақида огоҳлантиради: яъни томонлардан бири ғалаба қозониши ёки ютқазиши, ёки можаро боши берк кўчага кириб қолиши ҳақида аниқ гапиришдан.

Ҳокенҳоллнинг ҳисоблашича, Россия яқин келажакда ядро қуроли қўллаши эҳтимоли йўқ. Фото: NURPHOTO

Унинг айтишича, Россия каттароқ қўшин тўплашга ҳаракат қилаётгани аниқ - аммо бу вақтда фронтда жиддий йўқотишларга ҳам учрамоқда. Москвадаги қўмондонлик Донбассдаги қуролли тузилмаларнинг бир қисмини жанубий фронтга, россияликлар қўшини Украина қуролли кучларининг жиддий босими остида қолган Херсон атрофига ташлашга мажбур бўлмоқда.

Аммо генерал яқин ойларда жанубда жиддий ўзгаришлар бўлишини кутиш ўринсиз эканини тахмин қилмоқда. У Украина босиб олинган ҳудудларда назоратни қайтаришни исташини тўла тушанади, аммо низолашаётган томонларнинг бирортаси фронтнинг бу участкасида сезиларли ютуққа эриша олишига шубҳа қилмоқда - шу билан бирга, ҳужум ва қарши ҳужумлар давом этади.

Ҳокенҳолл можаро янада узоқ чўзилишига тайёрланишга чақирган.

Ядро масаласи

Бу яна бир саволни туғдиради - агар украин қўшинлари россияликларни жиддий сиқиб кела бошласа ва чекинтирса, Москва эса олдинга қўйилган ҳарбий вазифаларни бажара олмаса, президент Владимир Путин қандай йўл тутади? Кремль ядро қуролига мурожаат қилиши мумкинми?

Генерал Ҳокенҳоллнинг сўзларига кўра, бу масала «юқори даражадаги эҳтиёткорлик» билан кузатиб борилмоқда.

Ғарб давлатлариникидан фарқли ўлароқ, Россия ҳарбий доктринаси тактик ядро қуролидан фойдаланишга имкон беради.

Гарчи Ҳокенҳолл Москва яқин вақтлар ичида ядро каллакларидан фойдаланиши даргумон деб билса-да, у бундан кейин ҳам бу масалага ҳозирги каби эътибор билан қарашда давом этади. Генералнинг изоҳлашича, можаронинг «ядровий» ривожи эҳтимоли жанг майдонидаги вазият ўзгаришига қараб ўзгариши мумкин.

Хитой бўйича хавотирлар

Британия ҳарбий разведкаси раҳбарлигида тўрт йил ишлагач, генерал Ҳокенҳолл май ойидан Буюк Британия стратегик қўмондонлигини ҳам бошқармоқда, бу идора бошқа ишлар қаторида махсус топшириқлик кучлардан фойдаланиш, шунингдек, космос ва киберхавфсизлик маконидаги ҳаракатлар учун ҳам масъул ҳисобланади.

Хитой август ойи бошида Тайван атрофида кенг кўламли машғулотлар ўтказди. Фото: NOEL CELIS

У ҳамон Россияни энг катта таҳдид деб ҳисоблайди, аммо Хитойнинг ҳаракатларидан ҳам ташвишда.

Сўнгги ҳафталарда Пекин Тайван атрофида ҳарбий фаолликни оширди. Шу муносабат билан Ҳокенҳолл «сиёсий масалани ҳал қилмоқчи бўлган мамлакатдаги бу қадар ақл бовар қилмас ҳарбий модернизация»ни муаммо деб ҳисобламаса бўлмаслигини айтади.

Яқин келажакда Британия ҳарбий разведкасини мураккаб ишлар кутиб тургани тайин.

Кўпроқ янгиликлар