Саудия шаҳзодаси Анқарага келди. Бу Туркия билан муносабатлар илиқлашишига сабаб бўладими? 

Жаҳон 17:06 / 23.06.2022 11654
Фото: Twitter/Foreign_Ministry KSA

22 июн куни Анқарадаги президент уйида Саудия шаҳзодасини қучоқ очиб кутиб олган Эрдўған у билан ёпиқ эшиклар ортида икки соатдан кўпроқ гаплашган. Музокаралар якунига кўра, икки тараф Саудия Арабистони ва Туркия алоқалари янги босқичга кўтарилганини таъкидлаган.

Де-факто қиролликни бошқараётган шаҳзода МБС (Муҳаммад бин Салмон) Саудиянинг улкан бойликлари ва нефт захираларига таяниб мамлакатдаги инсон ҳуқуқлари томон йўналтирилаётган танқидларни юмшатишга ҳаракат қилаётган бўлса, Эрдўған 2023 йилда бўлиши кутилаётган президентлик сайловларига қадар Туркиядаги иқтисодий аҳволни яхшилаш учун молиявий кўмак қидирмоқда.

Туркия ва Саудия муносабатлари бир неча йил олдин совуқлашганди.

2018 йил 2 октябр куни Washington Post газетаси шарҳловчиси Жамол Қошиқчи Саудия Арабистонининг Истанбулдаги консулхонасига кирганидан сўнг йўқолиб қолганди. Кейинроқ, журналист подшоҳликнинг дипломатик ваколатхонасида ўлдирилгани маълум бўлди ҳамда бу йирик дипломатик можарога айланиб кетди.

LTDQGeyBQ2tECwx0sev7unhW03XlucGj.jpg (1024×576)
Фото: EPA\UPG

Эрдўған қотиллик Саудиянинг юқори даражадаги мулозимлари буюртмаси эканини айтган, подшоҳлик оиласи буни рад қилиб келади. Шундан сўнг икки давлат ўртасидаги алоқаларга совуқчилик тушганди.

2022 йил апрел ойига келиб Туркия томони жиноят ишини тергов қилишни тўхтатди ва ҳужжатларни Саудияга топширди. Бу эса ўз навбатида алоқаларни қайта тиклаш йўлидаги «муҳим қадам» бўлди.

Оғир иқтисодий ҳолатни бошдан кечираётган Туркияга янги инвестициялар ва янги савдо ҳамкорлари керак, Эрдўған ва унинг партиясини олдинда, 2023 йилда - сайловлар кутмоқда. Шу туфайли Эрдўған минтақадаги аввалроқ баҳслашиб қолган барча қўшнилари билан алоқаларни яхшиламоқда - Саудия Арабистони, Исроил, Бирлашган Араб Амирликлари, Миср.

Апрел ойида Эрдўған Саудияга борган ва у ерда барчанинг кўз олдида шаҳзодани қучоқлаб, уларнинг мамлакатлари «ҳамкорликнинг янги даври»га кираётганини эълон қилганди.

Reuters нашри билан гаплашган юқори мартабали турк расмийси ушбу ташриф «алоқалар тўлиқ - инқирозли давргача бўлган ҳолат каби» тикланишини айтган. «Янги эра бошланади», – деган у.

Фото: Twitter/Foreign_Ministry KSA

Икки мамлакат савдо, авиақатновлар ва сериаллар намойишига чекловларни бекор қилган, шунингдек, икки мамлакат оммавий ахборот воситаларида бир-бирини салбий бўёқларда кўрсатишни тўхтатишга келишишган. Расмий Анқара Саудия инвестицион фондларини Туркиядаги start-up'ларни қўллаб-қувватлашга чақирган.

Валюта айрибошлаш масалаларидаги муҳокамалар эса Туркия хоҳлаганидек тез бўлмаслиги мумкин. Бу масала Эрдўған ва МБС томонидан алоҳида муҳокама қилинади.

Лиранинг инфляция даражаси 70 фоизга яқинлашиши оқибатида Туркия иқтисодиёти кучли жабр чекмоқда. Таҳлилчилар Саудия Арабистони воситалари ва хорижий валютадаги ёрдами эвазига Эрдўған сайловлардан олдин ҳолатни яхшилаб олиши мумкинлигини айтмоқда.

Турк расмийси, шунингдек, давлат раҳбарлари Ар-Риёдга ҳарбий дронлар экспорти имкониятларини ҳам кўриб чиққанини таъкидлаган.

Фото: Twitter/ T.C. İletişim Başkanlığı

Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған ва Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон ўртасидаги музокаралар якуни бўйича эълон қилинган қўшма расмий баёнотда учрашув самимий ва биродарлик руҳида ўтгани ёзилган.

«Учрашув давомида етакчилар Туркия Республикаси ва Саудия Арабистони подшоҳлиги ўртасида икки томонлама муносабатларнинг турли жиҳатларини муҳокама қилди. Шунингдек, икки давлат ўртасидаги сиёсий, иқтисодий, ҳарбий ва маданий соҳалардаги алоқаларнинг янги босқичини бошлаш бўйича биргаликда қатъият билдирилди», – дейилади қўшма баёнотда.

Расмий ҳужжатда тарафлар энергетика, асосан нефт ва нефт маҳсулотларига алоқадор, сунъий интеллект ва рақамли технологиялар соҳасида ҳам ҳамкорликни ривожлантиришга келишиб олгани ёзилган.

Бундан ташқари, МБС ташриф давомидаги турк томонига меҳмондорчилик ва эътибор учун миннатдорчилик билдирган. Эрдўған эса коронавирус хавфи якунланмаганига қарамай, қийин даврда Ҳаж ва Умра зиёратлари қайта тикланишига ҳисса қўшгани учун Муҳаммад бин Салмонга миннатдорчилик изҳор этган.

Саудия валиаҳд шаҳзодаси Туркия ташрифидан олдин Қоҳирада Миср президенти Абдулфаттоҳ ас-Сисий билан, шунингдек Оманда Иордания қироли Абдуллоҳ II билан ҳам музокаралар ўтказган эди.

Кўпроқ янгиликлар