Украинадаги вазият: томонларнинг баёнотлари, халқаро муносабат, ёрдам ва санкциялар

Жаҳон 07:37 / 23.04.2022 25252

Украина томонининг баёнотлари

Украина президенти Володимир Зеленскийнинг тунги мурожаатидан:

Украина президенти Володимир Зеленский. Фото: president.gov.ua

«Украина қуролли кучлари ўз вазифасини қойилмақом бажармоқда. Разведка, миллий гвардия, ҳудудий мудофаа, полиция, чегарачилар —ғалаба барча учун юз фоиз меҳнат қилмоқда. Бироқ ғалаба учун ким бўлмасин, қаерда бўлмасин ҳар бир фуқаро ишлаши керак. Агар хорижда бўлсангиз — Украинани қўлланг. Агар иқтисодий фаолият билан машғул бўлсангиз — Украина учун барча фойдали ишларни қилинг. Агар сиз вақтинча оккупация қилинган ҳудудда бўлсангиз — босқинчиларга кўпроқ муаммо туғдиринг. Украина қуролли кучлари — бизнинг пойдеворимиз. Бу пойдевор устида бизнинг миллий бирлигимиздан иборат қалъа доимо муқим туриши керак», — деган Зеленский.

Россия ўтказаётган ҳарбий операция туфайли Украинанинг йўқотишларини президент Зеленский 550 млрд АҚШ доллари миқдорида баҳолаган. 2022 йил якунларига кўра Украина ялпи ички маҳсулоти ярмисигача қисқариши мумкин. Украина ҳокимияти мамлакатни тиклаш учун РФнинг санкциялар туфайли музлатилган захираларини ишлатишни мўлжалламоқда.

Володимир Зеленский Россияда Украина жанубида назорат ўрнатиб, Молдова чегараларига чиқиш вазифаси қўйилгани ҳақидаги янгиликларни шарҳлади.

«Гўёки Молдовада русийзабонларнинг ҳуқуқлари бузилаётган эмиш. Агар тўғрисини айтадиган бўлсак, Россия рус тилида сўзлашувчиларнинг ҳуқуқлари ҳақида қайғуриши керак бўлган ҳудуд бу — Россиянинг ўзи. У ерда сўз эркинлиги, танлов эркинлиги йўқ. Ўзгача фикр ҳуқуқига ўрин қолдирилмаган. Қашшоқлик гуркираган, инсон ҳаёти сариқ чақага ҳам арзимайди. Шунчаликки, улар бизга урушга келишмоқда, нормал ҳаёт кечиришни эслатиб турувчи ниманидир ўғирлаш учун. Уларнинг хатти-ҳаракати энди шунчаки шок. Чунки уларнинг орзуси — унитаз ўғирлаш ва ўлиш»,деган Украина президенти.

Украина мудофаа вазирлиги хабарига кўра, улар РФнинг Қора денгизда чўкиб кетган «Москва» ракетали крейсер кемасини маданий мерос объекти, деб эълон қилди.

 

Россия томонининг баёнотлари

Россия президенти Владимир Путин телефон орқали Европа Кенгаши раиси Шарл Мишел билан гаплашган.

Кремл расмий сайтининг ёзишича, Путин Донбассни ҳимоя қилиш бўйича махсус операция юзасидан принципиал позицияни тушунтирган. Унинг Зеленский билан учрашуви Москва ва Киев музокараларининг муайян натижаларига боғлиқ. Путиннинг қайд этишича, Киев музокараларда изчилликка риоя қилмаяпти ва икки томонни қониқтирувчи қарорларни изламаяпти.

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Украина билан музокаралар қандай бораётгани ҳақида гапириб берди:

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров. Фото: РИА Новости

«Музокаралар секин юриб, депсиниб қолди. Украина вакилларининг баёнотлари уларга музокаралар керак эмасдек, тақдирга тан бериб бўлгандек таассурот қолдирмоқда. Россия ҳеч қандай ультиматумларга рози бўлмайди, жумладан Украина томондан билдирилганларига ҳам», — деган Лавров Украина томоннинг Херсон Халқ Республикасини тузиш бўйича референдум ўтказиш музокараларга нуқта қўйиши ҳақидаги баёнотига нисбатан.

РФ Мудофаа вазирлиги Украинадаги махсус операциянинг иккинчи босқичидан кўзланган мақсадни айтди. Вазифалардан бири Донбасс ва Жанубий Украина узра тўлиқ назорат ўрнатиш — бу Қримга қуруқликдан коридор ва Днестр бўйича яна битта йўл очиш имконини беради, деган Марказий ҳарбий округ қўшинлари қўмондони ўринбосари генерал-майор Рустам Миннекаев.

Россия Мудофаа вазирлигининг махсус вакили Игор Конашенковнинг тунги брифингида эълон қилинган маълумотлар (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

  • РФ ҳарбий космик кучлари аниқ ракеталар билан Украинанинг 13 та ҳарбий объектига зарба берган. 2та рота, 27 та техника ва автомобиллар йўқ қилинган.
  • РФ ҳарбий космик кучлари авиацияси Украинанинг 26 та ҳарбий объектини нишонга олган. 2 та қўмондонлик пункти, тирик куч ва ҳарбий техника жамланган 21 та ҳудуд ўққа тутилган.
  • РФ ракета қўшинлари кун давомида қўмондонлик пункти, тирик куч ва ҳарбий техника жамланган 5 та ҳудудни нишонга олган.
  • Барвенководаги дала аэродромида Украинага тегишли Ми-8 вертолёти, «Бук-М1» ЗРК ва радиоэлектрон кураш станцияси йўқ қилинган.
  • Ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими воситалари билан 3та пилотсиз учар қурилмалар уриб туширилган.

 

Украинага кўмак

Европа Кенгаши президенти Шарл Мишел 21 апрел куни Киевга ташрифи чоғида ЕИ оғир қурол-яроғларни харид қилиб, Киевга текинга беришга рози бўлганини эълон қилди:

Шарл Мишел. Фото: The Times Hub

«Биз European Peace facility орқали 1,5 млрд евро ажратдик. Бу икки томонлама даражада кўплаб давлатлардан келаётган ёрдамга қўшимча. Лекин бу кўмак етарли эмас, биз ёрдамни янада кўпайтирамиз», деган Шарл Мишел.

АҚШ маъмурияти истеъфодаги генерал-лейтенант Терри Волфни Украинага ҳарбий ёрдам кўрсатиш бўйича мувофиқлаштирувчи этиб тайинлади, деб ёзади The Hill нашри.

Макрон Франция Украинага 155 мм.ли «Caesar» ўзиюрар артиллерия қурилмаларини беришини эълон қилди.

Caesar қурилмаси Ироқда. Фото: US Army

АҚШ Украинага бирваракай ўт очувчи реактив тизимлар етказиб беришни бошлади ва НАТОдаги бошқа иттифоқчилар билан ҳам Украинага кўпроқ реактив тизимлар етказилиши борасида музокара олиб бормоқда, деган АҚШ давлат котибининг сиёсий масалалар бўйича ўринбосари Виктория Нуланд Украина нашрига берган интервьюсида.

Германия Украинани тиклаш учун 37 млн евро ажратади. Бу пуллар уй-жой қуриш, электр тармоқларини тиклашга сарфланади, деган ГФР иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш вазири Свеня Шулце.

 

Россияга қарши санкциялар, чоралар ва чекловлар

Европа Иттифоқи кейинги ҳафта бошида Россияга нисбатан санкцияларнинг олтинчи пакетини жорий этишни режалаштирмоқда, деб ёзмоқда Politico нашри ўз манбаларига таяниб. Тахмин қилинишича, чекловлар Россия нефтининг импортига «тақиқнинг маълум бир шакли»ни ҳам ўз ичига олиши мумкин. Бундан ташқари, Россиянинг янги банклари SWIFT тармоғидан узилади.

Халқаро валюта фонди Россияга ўзига нисбатан қўлланилган санкциялар сабабли 2024 йилга бориб жаҳоннинг олтинчи иқтисодиёти ўрнини Индонезияга бўшатиб беришини прогноз қилмоқда.

24 апрелдан бошлаб Финландия миллий электр тармоқлари оператори Fingrid Россиядан электр энергияси импортини учдан бир қисмга чеклайди. Россия электридан тўлиқ воз кечиш учун бир неча йил кетади.

Нидерландия 2022 йил сўнгига қадар Россиянинг қазиб олинувчи барча турдаги ёнилғиларидан, жумладан, газидан ҳам воз кечади, дея баёнот берган мамлакат ҳукумати. Нидерландия энергия сарфининг 44 фоизи газга тўғри келади, шу газнинг 15 фоизи Россиядан импорт қилинади.

Жаҳондаги энг йирик нефт компанияларидан бири Exxon Mobil 24 июнга қадар Россия бозорини тўлиқ тарк этиш имкониятини кўриб чиқмоқда, деб хабар беради Reuters корхона режаларидан хабардор манбасига таяниб — Gazeta.ru.

Германиянинг Россия газидан зудлик билан тўлиқ воз кечиши 2022 йилда 180 млрд евро ЯИМ йўқотилишига олиб келади, дея баҳолаган Бундесбанк. ГФР марказий банкининг ҳар ойлик шарҳида ёзилишича, Украинадаги можароларнинг давом этиши 2022 йилда Германия учун прогноз қилинган ЯИМ ўсиши суръатларини 5 фоизга камайтиради.

Zewa савдо белгиси остида ҳожатхона қоғози ишлаб чиқарувчи шведларнинг Essity компанияси Россияни тарк этмоқда. Шахсий гигиена товарлари ишлаб чиқарувчи компаниянинг Россиядаги активлари 147 млн долларга камайган.

АвтоВАЗ. Фото: Яков Князев / ТАСС

Франциянинг Renault концерни «АвтоВАЗ»ни сотувга қўйди. Французлар компания акцияларининг 67,6 фоизига эгалик қилишади. Акциялар нархи ҳозирча 1,2 млрд еврога тенг. Агар французлар бутловчи қисмлар етказиш занжирини узиб, Россияни тўлиқ тарк этса, «АвтоВАЗ» учта типдаги Lada машинаси билан қолади.

Швециянинг подшипниклар ишлаб чиқарувчи SKF компанияси Россияда фаолият кўрсатиш ва операцияларни амалга оширишни бас қилади.

Россия Украинага бостириб киргач, 750 дан ортиқ хорижий компаниялар Россияда ўз фаолиятини йиғиштирган, дейилади Йел менежмент мактаби маълумотида.

 

Халқаро ҳамжамиятнинг реакцияси ва баёнотлари

БМТ Украинада гуманитар кризис уришнинг ҳар бир кунидан сўнг ёмонлашаётганини қайд этди. «Камида 15,7 миллион киши бошпана, озиқ-овқат, ичимлик суви, тиббий хизматлар ва ҳимояга муҳтож», дейилади БМТ баёнотида.

БМТ хабарига кўра, Бош котиб Антониу Гутерриш 26 апрел куни Москвага сафар қилади. У Россия ТИВ раҳбари Лавров билан учрашади. Путин ҳам Гутерришни қабул қилади. Россияга ташрифидан сўнг Гутерриш 28 апрел куни Киевга ҳам боради.

 ЕИ ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати бўйича олий вакили Жозеп Боррел. Фото: elpais.com

Европа Иттифоқининг ташқи ишлар ва хавфсизлик сиёсати бўйича олий вакили Жозеп Боррелнинг тан олишича, Евроиттифоқ аъзолари ўртасида Россия энергия ресурсларидан воз кечиш масаласи борасида якдиллик йўқ. Боррел El Pais нашрига берган интервьюсида «Бу масалани қандай қилиб яхшироқ амалга ошириш борасида таклифлар столда йўқ. Бу таклифлар бўйича якдиллик ҳам йўқ», деган.

Франция президенти Эммануэл Макрон Италиянинг Corriere della Sera нашрига берган интервьюсида Россия газига эмбарго қўйиш масаласи муҳокама қилинмаётганини таъкидлаган.

«Агар биз Россия президенти Владимир Путин билан гаплашишни истамасак, музокарачилар Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған ёки Хитой раиси Си Жинпинг бўлади», деган Макрон.

Чехия бош вазири мамлакат Россия энергетик хомашёларидан дарҳол воз кечиши имконсиз эканини айтди. Бу мамлакат учун оғир оқибатларга олиб келади, деган бош вазир Петр Фиала Prazsky denik газетасига берган интервьюсида.

Кўпроқ янгиликлар