Украинадаги вазият: кечаги кун баёнотлари, муносабат, ёрдам ва санкциялар

Жаҳон 07:31 / 22.04.2022 48628

Украина томонининг баёнотлари

Украина президенти Володимир Зеленский кеча Португалия парламенти олдида чиқиш қилди:

«Мен аминманки, Португалия халқи ва португалиялик сиёсатчилар давлатимизнинг Европа Иттифоқида сизлар билан бирга бўлишдек фундаментал интилишини қўллаб-қувватлашади. Эркинлар эркинларни, тўғрилар тўғриларни, виждонлилар виждонлиларни қўлламоғи керак.

Ишончим комилки, сизлар ўзларингизга ҳам, бизга ҳам хиёнат қилмайсизлар. Чунки Украина аллақачон тезлаштирилган тарзда Евроиттифоқ йўлидан кетмоқда. Умид қиламанки, биз яқин кунлар ичида ЕИга номзод статусини оламиз.

Қарор кўриб чиқилаётганда бизнинг тўлақонли аъзолигимизни ҳам қўллашингизни истардим. Сизлар Европанинг ғарбий бурчагида, биз эса шарқий бурчагида бўлсак-да, бир хил қадриятлар, қитъамизда ҳаёт қандай бўлиши кераклиги ҳақида ўхшаш қарашларга эгамиз», — деган Зеленский.

Фото: The Portugal News

Володимир Зеленский Франциянинг BFM TV телеканалига берган интервьюсида айни пайтда Украина қуролли кучлари Мариуполни қамалдан қутқара олмаслигини таъкидлаган.

«Гап соатлар ҳақида бораётгани — ҳақиқат, чунки биз уларнинг неча соат ёки кун туриб бера олишларини билмаймиз. Армиямизга келсак, бугун босиб олинган 120 км.ни босиб ўтишга Россия техникаси йўл қўймайди. Бугун буни биз амалга ошира олмаймиз», — деган Зеленский.

Херсон областида 27 апрел кунига белгиланган Херсон халқ республикасини тузиш бўйича «референдум»га ҳеч ким бормайди, деган Херсон области ҳарбий маъмурияти раиси Геннадий Лагута.

«Референдум — бу фуқароларнинг эркин овоз бериш жараёни. Босқинчилардан озод қилинишини кутаётган Херсоннинг бирор одами овоз бериш жараёнида қатнашмайди», — деган Лагута.

Володимир Зеленский Украинани урушдан кейинги тиклаш бўйича Миллий кенгашни тузиш ҳақидаги фармонни имзолади.

Шунингдек, Зеленский уруш туфайли иқтисодий йўқотишлар ўрнини қоплаш мақсадида Украинага ойига 7 млрд доллар миқдорида ёрдам кераклигини айтди.

Украина Бирлашган қуролли кучлари штаби маълумотларига кўра, ўтган сутка ичида душманнинг 10 та ҳужумини муваффақиятли бартараф этган*.

Жумладан, 6 та танк, 4 та артиллерия тизими, 8 та зирҳли, 15 та автомобил техникаси йўқ қилинган.

Украина ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими Донбассда 2 та самолёт (Су-34 ва Су-25), «Орлан-10» типидаги 8 та пилотсиз учар қурилмаларини уриб туширган.

Хусусан, «Восток» тезкор тактик бўлинмаси ўтган сутка ичида РФ қўшинларининг учта ҳужумини қайтарган. 200 га яқин аскар, 5 та танк, 2 та пиёдалар ҳарбий машинаси, 1 та зирҳли транспорт, 1 та артиллерия тизими, 1 та самолёт, 3 та пилотсиз учар қурилмани йўқ қилган.

Украина ҳарбий ҳаво кучлари РФнинг 15 та ҳаво нишонларига муваффақиятли ҳужум қилган: 3 та самолёт (Су-34, Су-35, Су-25), 3 та вертолёт (иккита Ми-8 ва К-52), 9 та пилотсиз учар қурилма («Орлан-10») уриб тушилган.

«Юг» тезкор қўмондонлик бўлими ҳисоботларига кўра, Украина жанубида Россиянинг 15 та нишонига ҳужум уюштирилган, 51 нафар аскари ва 14 бирликдаги ҳарбий техникаси йўқ қилинган.

* (Уруш шароитида томонлар тақдим этаётган рақамлар ва маълумотларни текширишнинг имкони йўқ).

 

Россия томонининг баёнотлари

Россия АҚШнинг 29 фуқаросига нисбатан санкциялар жорий қилди. Уларнинг орасида вице-президент Камала Ҳаррис ва «Facebook» асосчиларидан бири Марк Цукерберг ҳам бор.

Қайд этиш жоизки, Херсон области ҳудудида Херсон халқ республикаси (ХХР) ни тузиш бўйича шошилинч референдум май ойининг дастлабки ўн кунлигидан олдинроққа — 27 апрел кунига кўчирилди. Херсон области Россия учун ўта муҳим. Чунки у Россиядан Қримга ДХР ва ЛХР орқали қуруқликдан ўтиш йўлини таъминлайди. Шунингдек, бу ҳудуддан Шимолий Қрим канали орқали Днепр дарёси суви яриморолга боради. Канални 2014 йилдаёқ бекитган дамба ҳарбий кампания бошланган куннинг эртасига портлатиб юборилган ва Қримга сув борган.

Россия Марказий банки раҳбари Элвира Набиуллина Россияга ҳеч қандай дефолт таҳдид солмаётганини таъкидлади.

Фото: Россия Давлат думаси матбуот хизмати

«Дефолт эҳтимоли ҳақида гапирилса, Россияда барча зарур молиявий ресурслар мавжуд ва ҳеч қандай дефолт бизга таҳдид сололмайди», — деган Набиуллина.

Эслатиб ўтамиз, 20 апрел куни америкалик облигация бозори назоратчилари Кремл Россия кредиторларга доллар облигациялари бўйича фоиз тўловларини рублда тўлашни таклиф этиб, давлат қарзини тўлаш юзасидан ўз мажбуриятини бажармаганини эълон қилгач, Россияда дефолт юз бериши эҳтимоли юзага чиқди, деб ёзади Wall Street Journal газетаси.

Россия БМТ бош котиби Антониу Гутерришнинг пасха байрамлари кунларида тўрт кунлик сулҳ ўрнатиш ҳақидаги таклифини рад этди. Россиянинг БМТдаги доимий вакили бундай таклифлар «носамимий ва жуда ёлғон» янграши, «Киевдаги миллатчилар ва радикалларга нафас ростлаш учун фурсат яратиш» учун ўртага ташланаётганини таъкидлаган.

Россия мудофаа вазирлигининг Украинадаги вазият бўйича сўнгги брифингида айтилган асосий маълумотлар*:

  • Кун давомида юқори аниқликдаги ракеталар билан Украина қўшинларининг 14 та объектига зарба берилган;
  • Черкасское ва Александровка аҳоли пунктларида Украина қўшинларининг 120 аскари йўқ қилинган;
  • Авиация томонидан Украинанинг 64 та ҳарбий объекти йўқ қилинган;
  • Попасная ҳудудида Украина армиясининг бошқарув пункти, 2 та қурол-яроғ омбори ва иккита таянч пункти йўқ қилинган;
  • Ракета қўшинлари ва артиллерия томонидан рақибнинг 450 та объекти ўққа тутилган.

* (Уруш шароитида томонлар тақдим этаётган рақамлар ва маълумотларни текширишнинг имкони йўқ).

 

Украинага кўмак

БМТ Украинага 50 млн доллар ёрдам пули ажратади. Бу ташкилот учун рекорд сумма. БМТнинг Украинадаги тизими координатори Оснат Лубранига кўра, пуллар урушдан жабр кўрган украиналикларга ёрдам кўрсатувчи БМТнинг ҳамкорлари бўлган нодавлат ташкилотларга берилади.

АҚШ Украинага 800 млн долларлик янги ҳарбий ёрдам пакетини жўнатади. АҚШ президенти Жо Байденга кўра, ҳарбий ёрдам 72 ва 155 мм.ли гаубицалар, уларга 144 минг снаряд, гаубицаларни ташиш учун 72 та тактик машиналар, шунингдек пилотсиз бошқариладиган учоқлардан иборат бўлади. Пентагон матбуот котиби Жон Кирби ушбу ёрдамлар Украинага максимал даражада тезроқ етказилишини таъкидлаган.

Америка маъмурияти кейинги ҳафтада Украинага ҳарбий ёрдамни кўпайтириш юзасидан АҚШ Конгрессига қўшимча сўров юборади. АҚШ шунингдек, Украинага 500 млн долларлик тўғридан тўғри иқтисодий ёрдам кўрсатади.

Жаҳон банки Украинанинг асосий давлат хизматлари фаолият юритиб туришида молиявий кўмак кўрсатиш учун 3 млрд доллар маблағ жамғарди, деган ЖБ президенти Дэвид Мэлпас.

Унинг сўзларига кўра, махсус фондга АҚШ, Буюк Британия, Норвегия, Дания, Австрия, Литва, Латвия, Исландия хайрия маблағлари ўтказган, шунингдек, Буюк Британия, Нидерландия ва Швеция кафолат берган, Япония эса параллел молиялаштиришни амалга оширган.

Дания Украинанинг Николаев шаҳрини тиклашда ёрдам беришни ваъда қилди. Мамлакат бош вазири Метте Фредериксен Киевда шундай баёнот билан чиқиш қилди.

 Дания бош вазири Метте Фредериксен. Фото: fla.de

«Мен Зеленскийга дўст ва асрий ҳамкорлар эканлигимизни айтдим. Биз Украинани тиклашда ўз ҳиссамизни қўшмоқчимиз. Сиз, жаноб президент, Николаев шаҳрини тиклашда биз илғор бўлишимизни истадингиз. Бугун биз расман бу таклифга розилик бермоқдамиз», — деган Дания ҳукумати раҳбари.

Испания Украинага 200 тонна ўқ-дорилар, 20 та зирҳли транспорт воситаси ва бошқа ҳарбий материалларни жўнатди, деган Испания бош вазири Педро Санчес Киевда Украина президенти Володимир Зеленский ва Дания бош вазири Метте Фредериксен билан ўтказган брифингда.

Фото: thelocal.com

Словения Украинага советларнинг Т-72 танкини етказиб беради, эвазига Германия Словенияга Marder танклари ва Fuchs бронетранспортёрлари беради.

 

Россияга қарши санкциялар

Буюк Британия Россиядан кумуш, балиқ увилдириғи (икра) ва ёғоч буюмлар импортига нисбатан чеклов жорий қилди. Инглизлар шунингдек, Россия ва Беларусдан олмослар ва каучук импортига тарифларни 35 фоизга оширади.

Россияда автоматик узатмалар қутисига эга Lada автомобиллари тугаган. Толяттидаги Lada дилерлик марказига кўра, бундай машиналар камида бир йил давомида бозорга чиқарилмайди.

АҚШ Россия байроғи остидаги кемалар учун ўз портларини ёпди. АҚШ ортидан Европа Иттифоқи ҳам Россия кемаларига портларга киришни тақиқлади.

Кипр ҳукумати инвестиция киритиш эвазига олтин паспорт олган россиялик бизнесменлар Дерипаска, Березкин ва Кесаевнинг паспортларини бекор қилмоқчи. Бу рўйхатда Алишер Усмоновнинг синглиси Гулбаҳор Исмоилова ҳам бор.

Россияда 1998 йилдан буён фаолият кўрсатиб келаётган ва VOGUE, Glamour, GQ, ADmagazine, Tatler журналларини чоп этган Condé Nast ноширлик уйи ўзининг Россиядаги фаолиятини якунлайди.

 

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

АҚШ президенти Жо Байден Украинада бўлаётган уруш юзасидан чиқиш қилди. Унга кўра, украиналик қочқинлар АҚШда уларга молиявий ёрдам бериши мумкин бўлган шахс бўлса, шунингдек бошқа бир қатор шартларга амал қилинганда, мамлакатда икки йил давомида қолишга рухсат берилади.

Америка Украинадан қочқинларни қабул қилиш бўйича иммиграцияни тезлаштирувчи «Украина учун бирлашинг» дастурини ишга туширади.

АҚШ президенти Россияни Мариупол шаҳри ва у ердаги «Азовстал» комбинатидан тинч аҳолини талафотсиз чиқишини таъминлашга чақирди.

Фото: АҚШ президенти Жо Байден. abcnews.go.com

«АҚШ узоқ вақт мобайнида Украинага ҳарбий ёрдам кўрсатишга қодир, фақат гап Ғарб Россияга қарши санкцияларни сақлаб қола олишида», — деган Байден.

Оқ уй Хитой халқ озодлик армиясининг Россия қуролли кучларига бевосита ва билвосита ёрдам бераётгани белгиларини кўрганини таъкидлади.

Россиянинг G20 ишида иштирок этишдан четлаштириш бирлашманинг барча аъзоларининг тўлиқ розилигини талаб қилади, бунга амалда эришиш қийин, — деган АҚШ молия вазири Жанет Йеллен.

Буюк Британия бош вазири Борис Жонсонга кўра, Россия ва Украина ўртасидаги музокараларнинг самараси паст. Бу гўёки «оёғингни ғажиб турган тимсоҳ билан музокараларга ўхшайди», дея Жонсоннинг сўзларини келтирган Reuters.

Борис Жонсонга кўра бу вазиятда жаҳон етакчилари учун энг яхши ечим Украинага қурол-яроғ етказиб беришда давом этишдир.

Жаҳон банки Украинадаги бинолар ва инфратузилмаларга етказилган зарарлар миқдорини 60 млрд АҚШ доллари миқдорида баҳоламоқда, деган ташкилот президенти Дэвид Малпасс.

Россиянинг Украина билан уруши ўнлаб давлатлар ва уларда яшовчи 1 миллиарддан ортиқ инсонларни учталик шок — ёнилғи нархларининг кескин кўтарилиши, озиқ-овқат нархларининг ошиши ва молиявий ларзаларга мубтало қилади. Бу эса сиёсий қалқинишларни келтириб чиқариши мумкин.

«Бойлиги қанчалиги, Украина ва Россия чегараларидан қанчалик узоқлигидан қатъи назар, ҳеч бир давлат тўлиқ хавфсиз шароитда эмас», — деган БМТ Ривожланиш дастури маъмури Ахим Штайнер The Daily 202 нашрига берган интервьюсида.

Кўпроқ янгиликлар