«Бизнес юритишда давлатнинг муносабати ва сиёсати муваффақият ёки мағлубият омили» — тадбиркор Ҳасан Мамасаидов билан суҳбат

Business class 13:48 / 09.08.2021 53045

Kun.uz ўзининг «Business Class» рукни орқали Ўзбекистондаги муваффақиятли бизнес эгалари билан туркум суҳбат ва интервьюлар уюштириб келмоқда. Бу орқали ёш тадбиркорлар ва соҳа остонасида турган ёшларга тажриба улашиш, йирик тадбиркорларнинг хато ва муваффақиятларини таҳлил қилиш мақсад қилинган.

Қуйида сиз Office Market, Deli ва Decos каби бизнес эгалари – ака-ука Мамасаидовларнинг каттаси Ҳасан Мамасаидов билан уюштирилган интервьюнинг биринчи қисми билан танишишингиз мумкин.

Ака-ука Мамасаидовлар ким ўзи, бизнес тренерми ёки тадбиркор?

Ака-ука Мамасаидовларнинг каттаси – Ҳасан Мамасаидовга берган биринчи саволимиз шу мазмунда бўлди.

«Ҳа, бу каби саволлар бизга тез-тез берилади. Айримлар ҳатто блогермисизлар деб ҳам сўрашади. Йўқ, биз блогер эмасмиз.

Фикримча, тажрибали тадбиркор сифатида одамлар онгидан ўрин олсак, тўғрироқ бўлади.

Ўзимизни муваффақиятли ва бой тадбиркор ҳам демайман. Чунки биздан-да муваффақияли, биздан-да бойроқ тадбиркорлар Ўзбекистонда кўп. Биз шунчаки олинаётган тажрибадан завқ оламиз.

Оилада онам ўқитувчи, отам эса санъатни яхши тушунган инсон эди. Улар ўзидаги билим ва тажрибани бошқаларга улашишни яхши кўрган. Бу бизнинг характеримизда ҳам акс этган десам хато бўлмайди.

Биз бизнесдаги фаолиятимизда кўп бор мағлуб бўлдик, ютқаздик. Хатолар қилдик, шундан тажриба орттирдик. Чунки муваффақият тажрибадан, тажриба эса хатолардан келади.

Шу тажрибаларимиздан келиб чиқиб, қолаверса, бизнесда синмаслик, мағлуб бўлмаслик бўйича бошқаларнинг ҳам тажрибасини ўрганайлик деган мақсадда «M-factor» лойиҳасини ташкил қилганмиз», – деди тадбиркор саволга жавобан.

Оилавий бизнес ташкил қилиш ва муваффақиятли юритишнинг қандай қоидаси, формулалари бор?

Тадбиркор Ҳасан Мамасаидов бу борада олган хулосалари ҳақида ҳам гапириб берди.

«2006 йилда Давлат ва жамият қурилиши академияси қошидаги Олий бизнес мактабини тугатдим. Мактабни тугатиш арафасида ҳимоя қилган диплом ишим мавзуси «Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес ривожида оилавий бизнеснинг тутган ўрни» эди.

Илмий ишим натижасида оилавий бизнес юритиш бўйича бутун дунё тажрибасини ўргандим. Шу ишни ёзиш, ўрганиш давомида оилавий бизнесимиз – «Office market»ни ҳам тадқиқ қилиш имконияти бўлди.

Оилавий бизнеснинг ўз муваффақият ва мағлубият омиллари бор. Масалан, кичик ва ўрта бизнесдаги энг катта салоҳият оилавий бизнесда экан. Чунки оила, ота-она, фарзандлар ва яқинлар қорни тўқ, кийими бут бўлса, қолган пулни инвестиция қилиб яна шу ишга йўналтирилади. Шерикликдаги ишда эса, бир-икки йил ичида маблағлар, даромад тенг бўлиниши керак деган фикрлар пайдо бўлади.

Шундай қилиб, биз ўзимиз учун хулоса қилдикки, бирор бизнесда тушган пулни яна ўша бизнес ривожига энг кўп инвестиция қилувчи йўналиш бу – оилавий бизнес экан.

Мен оилавий бизнесда мағлубият омиллари ҳақида ҳам гапирдим. Бу борада шундай аниқ тажрибалар борки, оилавий тадбиркорлик фаолияти иккинчи авлодда, у ҳатто муваффақиятли, йирик бўлган тақдирда ҳам 95 фоиз ҳолатда парчаланиб кетади.

Хўш, бундан қандай ҳимояланиш мумкин. Бунинг ўз босқичлари бор. Биринчи босқич – оилавий бизнесни яратиш, иккинчиси – уни муваффақиятли бизнесга айлантириш ва учинчиси уни фарзандлар ўртасида муваффақиятли бўла олиш.

Биз оилавий бизнесимиз – «Oficce market» мисолида бу босқичдан муваффақиятли ўта олдик, деб ўйлайман.

Ўша пайтда ота-онам «бизнесимиз бўлиниб кетиш кунларини кўрмаслик учун уни ҳозир сизларга бўлиб берамиз», деганди.

Биз ака-укалар шу пайтда ҳатто камера олдида туриб, қайси бизнесларни олганимиз ҳақида гапирганмиз», – дейди тадбиркор.

Тадбиркорликни бошлаш истагидаги кишига атрофдагилар дастлаб муаммолар ва қийин тизим ҳақида айтишади. Хўш, ҳозир Ўзбекистонда бизнес бошлаш учун шароит, муҳит қанчалик қулай?

Ҳасан Мамасаидовга кўра, бу борадаги аҳвол 5-10 йил аввалгидан кўра анча ўзгарган.

«Ўйлашимча, охирги йиллардаги энг катта муваффақиятимиз бу – сўз эркинлиги. Бир мисол келтираман: 2017 йилгача ҳам яқин инсонларимиз бизга интервью бермасликни маслаҳат беришарди, ота-онамизга ҳам бу ҳақда кўп бор илтимос қилишган.

Ўша пайтларда кўп кўзга кўринган тадбиркор учун реал хавфлар бор эди. Текширувлар, ўринли ёки ўринсиз илтимослар бўларди.

Аслида, биз ҳозир қилаётган ишимизни 2017 йилгача ҳам қилиб келганмиз. Фақат ишимизни қўрқиб қилардик. Тадбиркор дўстларимиз билан кафеларда йиғилсак ҳам ички қўрқувимиз бўларди. Биримиз биримизга цензура, биримиз биримизга кўзгу эдик.

Ҳолат ўзгармайди, муносабат ўзгарди. Бир пайтлар хор бўлган ҳолатлар бугун азиз бўляпти. Масалан, Ўзбекистонда ўтган 25 йилда спорт ва санъат азиз бўлди. Натижасини боксчиларимизнинг натижаларида кўряпсиз. Бу меҳр ва берилган имкониятнинг натижаси.

Биз 25 йил таълим ва тадбиркорликни интим мавзуга ўхшаб бекитиб келдик ва натижада қанча-қанча болаларимиз автобусларда ёниб кетди. Чунки вояга етган бола борки, Россияга бориб, 200-500 доллар ишлашим керак, яшашнинг бошқа иложи йўқ деб ўйларди. Ваҳоланки, ақлимиз етгани учун бугунги ишлар бўляпти. Кимдир тадбиркорлик, кимдир IT, таълим ва яна кимдир журналистикага қизиқяпти, муваффақиятга эришяпти.

Сўз эркинлиги фақат журналистлар учун эмас, тадбиркорлар учун ҳам катта воқелик бўлди. Конвертацияни-ку қўяверинг.

Умуман олганда ҳар бир даврнинг ижобий ва салбий тарафлари бўлади. Масалан, аввал рақобат кам, бизнес қилиш эса қийин эди. Ҳозир бизнес қилиш осон, рақобат эса кучли.

Фикримча, бизнес юритишда давлатдаги муносабат ва сиёсат жуда катта муваффақият ёки мағлубият омилидир», – деди тадбиркор Ҳасан Мамасаидов.

Интервьюни тўлиқ ҳолда юқоридаги видео орқали томоша қилишингиз мумкин.

Илёс Сафаров тайёрлади.
Тасвирчи ва монтаж устаси – Нуриддин Нурсаидов.

Кўпроқ янгиликлар