Volkswagen юк машиналарида ҳам электрмоторни ривожлантиради

Фан-техника 19:52 / 23.03.2021 45959

Volkswagen бор салоҳиятини электрмобилларга қаратадиган бўлди. Европанинг энг йирик автоконцерни ўз енгил автомобилларини электрмоторларга кенг кўламли ва тезкор ўтказиш ишларини бир неча йил муқаддам бошлаган. Бироқ шу пайтгача юк ташиш бўлинмасини янги йўналишга ўтказиш савол остида қолиб келаётганди. Энди шубҳалар ариди.

Traton Group – жаҳондаги юк автомобиллари ишлаб чиқарувчи етакчилардан бири

«Traton бор кучини электрик юк ташувчи машиналарга қаратади. Ўзгариш ҳар куни эмас, қадам-бақадам бўлади. Бу керакли зарядлаш инфраструктурани яратиш билан бирга ҳамнафас бўладиган тараққият бўлади. Бусиз иложи йўқ», дейди ҳолдинг раҳбари Маттиас Грюндлер.

Traton Group бренди ҳозир кенг оммага унча таниқли эмас, зеро у 2018 йилнинг августидагина пайдо бўлган. Ўшанда Volkswagen юк машиналари ва автобуслар ишлаб чиқарувчи бўлинмасини алоҳида акционерлик жамиятига айлантириб, уни биржага олиб чиқишга қарор қилган. Лекин эркин савдоларга жами акцияларнинг 10 фоизигина чиқарилган, қолган 90 фоиз акция концерннинг ўзида қолган.

Ҳозир Traton Мюнхенда штаб-квартирасига эга ва йиллик 22,6 миллиард евро айланма маблағига эга, пандемиягача йилига 230-240 минг автомобил ишлаб чиқарган компания. Компаниянинг 80 мингдан зиёд ходимлари 17 давлатдаги 29 корхонада фаолият юритишади. Заводлар Осиё, Лотин Америкаси, Африка ва Европада жойлашган.

Дунёнинг юк ташиш автомобиллари ишлаб чиқаришда етакчиси энди асосий концерн изидан юриб ўз маҳсулотларини электр моторга ўтказишга қатъий бел боғлади.

Бунгача Traton электрмобилсозликнинг илмий-техник ва тажриба-конструкторлик ишларига 2025 йилгача 1 миллиард евро сармоя киритмоқчи эди. Энди бу суммага яна 600 миллион евро қўшилади. Шу билан бирга, илмий-техник ва тажриба-конструкторлик ишларининг классик двигателлар ишланмасига ажратиладиган ҳиссаси камайтирилади – бу умумий сумманинг бешдан биридан ошмайди», дейилади Traton пресс-релизида.

Дастлаб урғу автобусларга берилади. 2025 йилга бориб МАN’нинг ҳар иккинчи автобуси альтернатив двигател билан жиҳозланган бўлади. Бу пайтга келиб, Scania’нинг Европада сотилаётган юк машиналарининг 10 фоизи электрмоторли бўлади.

2030 йилга бориб Scania машиналарининг ярми электрдвигателда ҳаракатланадиган бўлади. Бир вақтнинг ўзида MAN 60 фоиз юк машиналарини электрга ўтказади.

Оғир юк машиналарини электрда юрадиган қилган яхшими ё водородда?

Traton ўзининг стратегик қарорини дунё автосаноатида альтернатив двигатель технологияларининг истиқболи ҳақида қизғин мунозаралар кетаётган бир пайтда эълон қилди. Енгил автомобиллар соҳасида, айниқса Европада, тарозининг палласини электрмоторлар томони тош босаётган ва водород-электр двигателлар тараққиётига шубҳа қилинаётган бўлса, юк транспорти соҳасида водород етакчилар сафига бемалол кира олади, дея тахмин қилинмоқда.

Кучли электр юк машиналарига баҳайбат ва, энг асосийси, жуда оғир батарея керак бўлади, деган нуқтайи назар кенг тарқалганидан уларнинг юк олиш имкониятлари ва табиийки, рентабеллиги тушиб кетган. Ундан ташқари, водород билан тўлдиришга электрдан заряд олишдан кўра камроқ вақт кетади ва кўпроқ юради ҳам.

Юк машина ишлаб чиқариш соҳасида Daimler ва Volvo каби йирик ва тажрибали компаниялар 2 март куни водород ёнилғиси унсурларини ишлаб чиқариш бўйича Cellcentric номли қўшма корхона ташкил қилгани бежизмас. АҚШнинг водородда юрадиган юк машиналарни бизнес моделга айлантирган Nikola стартапи эса, АҚШ биржаларида ростакам эйфория уйғотди.

Фойдали иш коэффициенти электрмобилларда юқорироқ

Бу икки усулнинг устунлик ва камчиликлари ҳақидаги муноқашалар Traton бош қароргоҳида ҳам кечгани аниқ. Бу ҳақда ҳолдинг раҳбари Маттиас Грюндлер журналистларга нега водород энергияси танланмаганини гапириб берганидан сезиш мумкин.

«Водородда юрадиган юк машинасининг электрда юрадиганига қараганда жиддий камчилиги бор: бошланғич энергиянинг тўртдан биригина автомобилни юргизади. Қолгани энергия манбайи йўлда йўқолади. Электрмоторда эса, аксинча», дея тушунтиради Маттиас Грюндлер.

Бошқача қилиб айтганда, фойдали иш коэффициенти ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўляпти.

Traton раҳбари «водородда юрувчи юк машиналари узоқ масофаларга юришга, электр юк машиналари эса, қисқа масофаларга юришга мос» деган фикрга қўшилмайди. Унинг фикрича, аксар ҳолларда, хусусан, узоқ масофалар учун электр юк машиналари тежамкорроқ ва самаралироқ вариант ҳисобланади.

Дизелда юрувчи анъанавий юк машиналари эса, Маттиас Грюндлернинг фикрича, мижозлар сотиб олишни истар эканлар чиқарилаверади. Фақат 2024 йилдан кейин ички ёнув двигателларининг янги авлоди бўлмайди.

Traton раҳбари, шунингдек, электр юк машиналари дизелда юрадиганларидан икки баробар қимматроқ эканини тан олди. «Бироқ тахминан 2025 йилдан бошлаб улар фойдаланишда тежамкорроқ бўлади. Субсидия ҳамда карбонат ангидрид чиқаришга белгиланган солиқ ва тўловлар ҳисобига жараённи тезлаштириш мумкин эди. Зарядлаш станциялари тармоғини ташкил этишни тезлаштириш муҳим роль ўйнайди. Лекин у водород қуйиш шохобчаларидан ҳар томонлама арзонроқ тушиши аниқ», дея таъкидлайди Маттиас Грюндлер. 

Кўпроқ янгиликлар