Канада бозорига кириш имкониятлари, сохта виза ва сўз эркинлиги — Торонтодаги ўзбек юристи билан суҳбат (2-қисм)

Ўзбекистон 10:06 / 17.10.2020 7553

Канадага бориш, виза турлари ва уни олиш талаблари, ойлик маошлар ҳақида Торонтода ўз юридик фирмасига эга ўзбекистонлик юрист Раҳматжон Собиров билан суҳбат ташкил этган эдик.

Суҳбатимизнинг 2-қисмида ўзбек бизнесменлари Канада бозорига қандай кириши мумкинлиги, Канадага сохта виза тайёрлаб берувчи фирибгарлар, фуқаролик ва сўз эркинлиги каби масалаларда сўз борди.

– Ўзбекистонлик тадбиркорлар қандай қилиб Канада бозорига кириб кела олади ва Канада бозори бизнесменларимизга қандай имкониятлар тақдим этади?

– Катта ёки кичик бизнес вакили бўлсин, ҳозирда ҳамма ўз маҳсулотини четга экспорт қилишни хоҳлайди. Ўзбекистондаги катта корхона, фабрика ва хусусий сектор эгалари, сармояси бўлганлар Канадада ўз номига корхона сотиб олишади ёки очишади. Бу орқали 300 млн.дан ортиқ истеъмолчиси бўлган ва аҳолининг харид қобилияти юқори Америка бозорига киришга имконият пайдо бўлади.

Канада – ривожланган бозор, очиғи бу бозорга кириш осон эмас. Сабр билан йиллар давомида истеъмолчиларни ўз маҳсулотингизга жалб қилишингиз мумкин. Канада корхонасига айланганингиздан сўнг эса Канада ҳукумати сизни тўлиқ қўллаб-қувватлайди.

Раҳматжон Собиров

Хорижлик тадбиркорлар учун мамлакатига қараб дискринимацион талаблар йўқ. Канада бозорига кираётган бизнесменлар фақатгина Канада бозорини ҳам эмас, балки АҚШ бозорини ҳам ўрганиши керак. Сабаби Канада ташқи савдосининг 80 фоизи АҚШ билан.

Бундан ташқари, тадбиркорлар бу ерда ҳам айнан ўзларининг бизнесларини давом эттириши шарт эмас: Канададаги тайёр кичик ва ўрта бизнеслардан бирини сотиб олиш орқали брендни ривожлантиришда давом этиш мумкин.

Ҳозирда шундай бизнесменларимиз мавжудми?

– Ҳа, албатта. Латвия, Дубай, Россия ва Қозоғистонда ўз бизнесига эга ватандошларимиз ҳозирда Канадага киришга ҳаракат қилишмоқда. Сабаби, юқорида айтганимдек, Канада – АҚШ бозорига дарвоза вазифасини бажаради. Бизда бизнес фаолиятини яхши йўлга қўя олган бизнесменлар Канададаги тартибли бизнесда жуда ҳам кучайиб кетишади.

Ҳозирда Канада фуқароси бўлган ватандошларимиз мавжуд ва уларга Ўзбекистонга кириш учун виза шарт эмас. Биз бундай инсонларни ватанини сотганлар деб аташимиз нотўғри. Чунки бу инсонлар Канадада катта-катта лавозимларда ишлаш ҳуқуқини қўлга киритишади. Яъни Канада паспортига эга фуқаро вазир ёки бошқа ҳукумат лавозимларида ҳам ишлаши мумкин.

Мисол учун, Канада миграция вазири Сомалидан. Ёки мудофаа вазиримиз асл келиб чиқиши ҳиндистонлик. Мен ҳам худди шундай лавозимларда бизнинг ватандошлар ишлашини хоҳлаган бўлардим.

Канадага грин карта ёки ҳужжат тайёрлаб берамиз дейдиганлар ҳам бор. Бундай инсонлар 40–50 минг сўмга грин карта ўйнатишади. Бу ҳақида нима дея оласиз?

Канадага келиш имконини берадиган ҳеч қандай лотерея ёки грин карта мавжуд эмас. Бундай инсонлар – сизни алдаётган ёлғончилар.

Пулини берсангиз, Канадага ишга юборамиз, деган инсонлардан ҳам узоқроқ бўлиши керак. Чунки сизга қалбаки ҳужжатлар қилиб берадиган инсонлар жуда кўп.

Фотошоп орқали сизга виза кўрсатаётган инсонларга 3000, 100, 15 доллар беришади. Энг ачинарлиси, бундай жабрдийдаларга Канада томонидан ҳам ҳеч қандай ёрдам кўрсатилмайди.

– Охирги вақтларда Ўзбекистонда сўз эркинлиги борасида  ўзгаришлар бўлмоқда. Канадада сўз эркинлиги қандай ва бу давлатнинг ривожланишига қандай таъсир кўрсатади?

Бу ерда ОАВ тўртинчи ҳокимият ҳисобланади. Ҳатто ирқчилик ёки қўпол гапларни ҳам айтишингиз мумкин ва бу ердагилар айтишга ҳаққи бор, бу унинг сўз эркинлиги дейишади. Албатта, унутмаслик керакки, бунга белгиланган жазолар мавжуд. Шу қаторда Ўзбекистондаги сўз эркинлигини ҳам эътироф этишимиз керак.

Шунингдек, сўз эркинлиги деб ҳар хил провокацион хабарларни тарқатаётганлар ҳам бор. Бундан ташқари, аҳолининг интернет билан таъминланишини янада яхшилаш ва интернетни арзонлаштириш керак. Бу ҳам давлатга жуда катта ёрдам беради. Танқид қилувчилар албатта керак, сабаби бу муаммоларни англаш ва ривожланишимизда катта ёрдам беради.

Бугунги кунда биздаги сўз эркинлигига 10 баллик тизимда неча балл берар эдингиз?

– Адолатли ёндашган ҳолда, 10дан 4 берар эдим. Лекин прогресс жуда яхши. Чунки бу охирги 4 йилдагина қилинган ишларнинг шарофати.

Албатта, 26 йиллик фикрларнинг ўзгариши бироз қийин бўлади. Бундай инсонларга сабр тилайман, танқид эшитишлари осон бўлмайди. Уларнинг онги ўзгариши керак. Мен тўртинчи ҳокимият вакилларига ҳам бу борада сабр тилайман.

Канадада коррупция қай даражада?

 Канадада коррупция анча кам. Тўғри, Финландиячалик бўлмаса-да, лекин кам.

Монополиялар борми?

Канадада алигополиялар бор. Мисол учун, уяли алоқа воситалари бозорини 5та компания бўлиб олган ва 6-компания кириб келишига йўл қўйишмайди. Шунингдек, телекоммуникациялар, транспорт соҳаларида ҳам мавжуд. Лекин ишлаб чиқариш соҳасида монополия йўқ.

Суҳбатнинг иккинчи қисмини тўлиқ Kun.uz'нинг YouTube'даги канали орқали томоша қилишингиз мумкин.

Раҳматилло Исроилов суҳбатлашди.

Суҳбатнинг 1-қисми:

Кўпроқ янгиликлар