Ўзбекистонни ижтимоий-иқтисодий комплекс ривожлантириш концепцияси лойиҳаси қайтадан эълон қилинди

Ўзбекистон 12:59 / 13.11.2019 2299

Ўзбекистон Республикасини 2030 йилга қадар ижтимоий-иқтисодий комплекс ривожлантириш концепцияси жамоатчилик муҳокамаси учун қайтадан эълон қилинди.

БМТ, БМТ Тараққиёт Дастури, Жаҳон банки, Осиё тараққиёт банки ва Бирлашган Араб Амирликларининг экспертлари, маҳаллий илмий-тадқиқот муассасалар олимлари, республика вазирлик ва идоралари томонидан кенг муҳокама қилинган, қуйидаги устувор мақсад ва йўналишларни қамраб олувчи Ўзбекистон Республикасини 2030 йилга қадар ижтимоий-иқтисодий комплекс ривожлантириш концепциясининг устувор йўналишлари дастур сифатида қабул қилинади:

институционал ўзгаришлар ва макроиқтисодий барқарорликни таъминлашнинг устувор йўналишлари этиб белгиланган, бозор иқтисодиётига ўтишда амалга оширилиши зарур бўлган асосий институционал ўзгаришларни, иқтисодий ўсишни миқдорий кўрсаткичидан сифат кўрсаткичига ўтиши, ЕАЭС ва Жаҳон савдо ташкилотига интеграциясини ўз вақтида босқичма-босқич амалга ошириш ҳамда мамлакат иқтисодиёти рақобатбардошлигини ошириш, макроиқтисодий институтларни кучайтириш орқали барқарор ривожланишни таъминлаш;

иқтисодиётнинг реал секторини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини амалга оширишга қаратилган ўрта ва узоқ муддатларда мамлакат иқтисодий ўсишининг етакчи тармоқларини ривожлантириш, соҳаларнинг ресурс истеъмоли даражасини пасайтириш орқали уларнинг иқтисодий самарадорлигини янада ошириш, иқтисодиётни ўрта даражадаги технологияга асосланган хом-ашё ва ярим тайёр маҳсулот ишлаб чиқарувчидан тайёр маҳсулот ишлаб чиқарувчига ўтказиш, амалиётга яшил иқтисодиёт талабларини жорий этиш, туризм соҳасининг мавжуд салоҳиятидан оқилона фойдаланиш орқали республикани минтақада туризм марказига айлантириш;

инсон капиталини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини амалга оширишда самарали ижтимоий-иқтисодий сиёсат олиб бориш орқали инсон капиталини сифат даражасини яхшилаш, аҳолини доимий иш ўринлари билан таъминлаш асосида уларнинг реал даромадларини ошириш, соғлиқни сақлаш, таълим, маданият, илм-фан, адабиёт, санъат ва спорт соҳаларини ривожлантириш ҳамда БМТ “Барқарор ривожланиш мақсадлари” устувор йўналишларини ҳаётга тўлиқ татбиқ этиш;

инновация фаолиятини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини амалга оширишда унинг меъёрий ҳуқуқий базасини яратиш, инновацион инфратузилмани шакллантириш, жаҳоннинг илғор инновацион ютуқларини амалиётга кенг жорий этиш, илмий-тадқиқотни молиялаштиришда хусусий секторнинг улушини ошириш, илмларга асосланган иқтисодиёт соҳаларини ривожлантириш ҳамда узоқ муддатларга мўлжалланган инновацион ривожланишга ўтиш учун замин яратиш;

муҳандислик коммуникация ва ишлаб чиқариш инфратузилмасини ривожлантиришнинг устувор йўналишлари этиб белгиланган йўл инфратузилмасини яхшилаш ҳамда уларни халқаро инфратузилмага интеграциясини жадаллаштириш, логистика инфратузилмасини ривожлантириш ва модернизациялаш, дастурий таъминот соҳасини ривожланиши учун зарурий шарт-шароит яратиш, рақамли иқтисодиёт ривожланиши қулай инфратузилма яратиш, ишлаб чиқариш ифратузилмаси объектларини қуриш ва реконструкция қилишда хусусий секторни жалб этиш;

инвестиция ва ишбилармонлик муҳитини янада яхшилашнинг устувор йўналишлари асосида натижага йўналтирилган инвестиция сиёсатини олиб бориш, иқтисодиётни инвестицион жозибадорлигини таъминлаган ҳолда қимматли қоғозлар ва молия бозорини ривожлантириш орқали капитал қўйилма ҳажмини ошириш, хусусий мулк устувор мавқеини янада кучайтириш, қонун устуворлигини таъминлаш институтлари фаолиятларини такомиллаштириш яъни, амалиётга ўрта бизнесни киритиш ва унинг меъёрий-ҳуқуқий асосини ишлаб чиқиш ҳамда унинг улушини ошириш, иқтисодиётда рақобат муҳитини кучайтириш;

ҳудудларни мутаносиб ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг устувор йўналишлари этиб белгиланган мавжуд табиий-иқтисодий салоҳиятидан самарали фойдаланиш, маҳаллий ҳокимият органларининг мустақиллигини янада ошириш, шаҳарсозлик ва урбанизация меъёрларини ишлаб чиқиш ҳамда амалиётга жорий этиш, ҳудудларни барқарор ривожланишини таъминлаш ҳамда уларнинг фаолияти самарадорлигини баҳолашда миллий рейтинг тизимини жорий этиш.

Ўзбекистон Республикасини 2030 йилга қадар ижтимоий-иқтисодий комплекс ривожлантириш концепциясига кўра, унинг мақсади – 2030 йилга қадар юқори даражали инсон капитали, инновацияларга асосланган реал секторнинг ривожланиши ва натижага қаратилган инвестиция сиёсатини юритилиши орқали ижтимоий сиёсатга йўналтирилган бозор иқтисодиёти шакллантирилиши, республикани Жаҳон банки классификатори бўйича ўртадан юқори даромадли мамлакатлар гуруҳига киришини таъминлайди.

Концепцияда белгиланган устувор вазифаларнинг ўз вақтида бажарилиши мамлакатни 2030 йилда аҳоли жон бошига ЯИМ икки бараварга ошиши, меҳнат бозорида барқарор юқори даромадли иш ўринларининг яратилиши ҳамда аҳоли кам таъминланган қатламини икки маротабага қисқаришига олиб келади. Мазкур мақсадларга қуйидаги миқдорий ва сифат кўрсаткичларни амалга ошириш орқали эришилади:

аҳоли жон бошига ЯИМ икки бараварга ошиш, меҳнат бозорида доимий юқори даромадли иш ўринларининг яратилиши ҳамда аҳоли кам таъминланган қатламини икки мартага қисқаришига олиб келади:

иқтисодий ўсиш суръатлари ўртача йиллик 6,4 фоиз, капитал қўйилмалар 9,9 фоиз, экспорт 9,6 фоизни ташкил этиши;

ишсизлик даражаси 9,3 фоиздан 5,2 фоизга, инфляция даражаси 14,3 фоиздан 4,3 фоизга пасайиши;

иқтисодий ўсишнинг асосий янги драйвери ўрта технологияларга асосланган саноатни ривожлантириш орқали саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажмини 2,3 мартага (ЯИМдаги улушини 2018 йил 26,3 фоиздан 2030 йилда 33,3 фоизга), қурилиш ва хизмат кўрсатиш соҳаларини 2,1 мартага ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини 1,8 мартага ошириш;

иқтисодий ўсишда интенсив омилларининг улушини ошириш, жумладан, муқобил ва қайта тикланувчи энергиянинг энергия балансидаги улушини 25 фоизга етказиш, энергия самарадорлигини 2 бараварга, меҳнат самарадорлигини эса 1,8 бараварга ошириш;

олий таълим хизматлари қамров даражасини 40 фоизга, иқтисодиёт мутахассисларга бўлган талабини қондириш даражасини эса 90-100 фоизга етказиш, баъзи йирик университетларнинг (камида бештаси) дунёдаги энг илғор 500 университетлар қаторига киришини таъминлаш, мактабгача таълим хизматлари қамров даражасини 2030 йилга бориб 85 фоизга етказиш, ўқувчилар билимини баҳолаш тизимига халқаро PISA, PIRLS, TIMSS дастурларини жорий этиш;

аҳолини ўртача умр кўриш ёшини 78-80 ёшга етказиш, оналар ўлимини учдан бир қисмга, янги туғилган чақалоқлар ўлими даражасини икки мартага камайтириш;

аҳолини уй-жой (киши бошига 20 кв.м), сифатли ичимлик сув (100 фоиз), электрэнергияга (100 фоиз) бўлган талабини тўлиқ қондириш;

илмий-тадқиқот ишларига сарфланадиган харажатларни ЯИМдаги улушини 1-1,5 фоизга, олимлар ва тадқиқотчиларнинг бандлардаги улушини 0,4 фоизга, бизнес секторини илмий-тадқиқот ишларига харажатлари улушини 50-55 фоизга етказиш;

ЯҲМ ўртача йиллик ўсиш суръатини 107,3 фоиз, ҳудудий саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариши ҳажми ўсиш суръатларини 108,6 фоиз, хизматлар соҳасини 108,1 фоизни ташкил этишини таъминлаш;

мамлакат ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишининг номутаносиблигини қисқартириш, жумладан, ЯҲМ 3,7 мартадан 2,8 мартага, саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаришни 13,5 мартадан 8 мартага, хизматлар соҳасини 8,9 мартадан 6,3 мартага, шунингдек республика урбанизация даражасини 60 фоизга етказиш.

Концепцияда белгиланган еттита устувор йўналишларни амалга оширилиши натижасида 24 та халқаро рейтинг ва индексларда республика ўрнини яхшилаш, жумладан, 2030 йилда иқтисодий эркинлик индексини 140 ўриндан 70 ўринга, статистика салоҳияти индексини 124 ўриндан 50 ўринга, глобал инновацион индексини 50 ўринга, бизнесни юритиш индексини 76 ўриндан 20 ўринга, саноат рақобатбардошлиги индекси 70 ўринга, инсон камолоти индексини 105 ўриндан 40 ўринга, логистика самарадорлиги индексини 99 ўриндан 50 ўринга, Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотнинг кредит рейтингини учинчи поғонага кўтариш прогноз қилинмоқда.

Бундан ташқари, концепцияда узоқ муддатларга мўлжалланган даврда амалга оширилиши лозим бўлган еттита устувор йўналишлардан иборат зарурий ислоҳотларни ҳаётга татбиқ қилиш самарадорлигини баҳолаш мақсадида юқорида келтирилган 24 та халқаро рейтинг ва индексларни ўзида қамраб олган “Ўзбекистон Республикаси халқаро рейтингларда” (KPI - Key performance indicators) ягона портали орқали мутасадди вазирлик ва идоралар томонидан мониторинги олиб борилади.

Эслатиб ўтамиз, 7 октябрь куни ҳам норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида Ўзбекистон Республикасини 2030 йилга қадар ижтимоий-иқтисодий комплекс ривожлантириш концепцияси лойиҳаси жойлаштирилган. Лойиҳа муҳокамаси 22 октябрга қадар давом этган.

Кўпроқ янгиликлар