Депутат минбари: Тадбиркор субъектларини паспортлаштиришда солиқ органлари масъулият билан ёндашиши лозим

Жамият 18:00 / 21.02.2019 3430

Куни кеча веб-сайтлар ва ижтимоий тармоқларда Республикамизда солиқ ислоҳотларини амалга ошириш жараёнида тадбиркорлик субъектлари томонидан солиқ қонунчилигига риоя этилишини профилактика қилиш мақсадида ялпи паспортлаштириш (кўздан кечириш ҳамда сўров ўтказиш) тадбирлари ўтказилаётгани хусусидаги хабарлар тарқалди.

Тўғри, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 26 июндаги «Давлат солиқ органлари фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарорида Давлат солиқ хизмати органлари фаолияти самарадорлигини баҳолашнинг асосий мезонлари белгиланди ва унда паспортлари тузилган солиқ тўловчиларнинг сонини аниқлаш кўрсатиб ўтилган.

Ижтимоий тармоқларда ёзилишича, ушбу қарордан келиб чиққан ҳолда ўтказилаётган мазкур тадбирлар хўжалик субъектларини текшириш билан умуман боғлиқ бўлмасдан, асосий мақсад тадбиркорларга солиқ қонунчилигига риоя этишларида кўмак ва маслаҳат беришдан иборатлиги айтилган. Майли кўмак ва маслаҳат бериш яхши албатта.

Аммо кўпчиликда ушбу жараёнга оид бир нечта мулоҳазали саволлар пайдо бўлмоқда.

Хусусан, паспортлаштириш жараёни қандай расмийлаштирилади, маълумотнома ёки далолатнома шаклидами, тадбиркорлик субъектларининг фаолиятига, яъни ишлаб турган манзилига борилса-ю ҳеч халақит бермасдан паспортлаштирилса хўп-хўп, аммо бошқача ҳолатлар кузатилса, нима қилиш керак? 

Яна бир жиҳат ижтимоий тармоқларда келтириб ўтилган маълумотларда ушбу тадбирлар чоғида тадбиркорлик субъектларига нисбатан ҳеч қандай маъмурий ҳамда молиявий жарималар қўлланмайди ва мавжуд тушунмовчиликлар ҳамда камчиликлар ҳамкорликда бартараф этилиши айтиб ўтилган. Шу ўринда бир мулоҳаза. Мисол учун, Солиқ органи ходими тадбиркорнинг манзилига бориб ўрганди ва камчилик аниқлади. Айтайлик, корхонада ҳисоботларда кўрсатилганидек 5 нафар эмас, 15 нафар ишчи ишламоқда. Табиийки, ушбу камчилик учун тадбиркор қонунда белгиланган тартибда маъмурий ёки молиявий жаримага тортилиши лозим. Аммо паспортлаштириш жараёнида ҳеч ким жавобгарликка тортилмаслиги қайд этилётган бир пайтда тадбиркорга нисбатан, маъмурий ёки молиявий жаримани қўлламаслик бўйича ҳам қонунчилигимизда бирор норма мавжуд эмас. Бу эса мазкур жараённинг ҳуқуқий асослари ҳали тўлиқ шакллантирилмасдан, ишга киришилганидан далолатдир.

Масаланинг яна бир томони мавжудки, бу ҳам бўлса коррупцион ҳаракатлардир. Демоқчи бўлаётганимиз, тадбиркорнинг камчиликларини кўриб, унга ҳужжатлар расмийлаштиришдек жараёнда албатта инсон омили панд бериши муқаррар. Шу боис, паспортлаштиришни ўтказиш жараёнида қатнашадиган солиқ ходимларини пухта тайёрлаш, керак бўлса аттестациядан ўтказиб, ундан кейин паспортлаштириш тадбирига жалб этилса, коррупцион ҳаракатлар олдини олиши мумкин.

Бу масала ура-ура қилмасдан, тизимли равишда амалга ошириб борилиши лозим деб ўйлайман, чунки паспортлаштириш деганда тадбиркорнинг қайси турдаги фаолият билан шуғулланиши, қанча маҳсулот ишлаб чиқариши ва қанча ходим ишлаши каби масалалар аниқ ва равшан кўрсатилиши керак. Шунингдек, тадбиркорларга паспортлаштирилгандан кейин уларнинг тартиблиларини рағбатлантириш масаласи ҳам кўриб чиқилса, ҳамма соҳаларда ўзгариш бўлаётган мазкур кунларда жарима сўзини солиқчи сўзи билан ёнма-ён ишлатадиган тадбиркорлар сони камайишига ҳисса қўшиларди.

Мақсуд ҚУРБОНБОЕВ,
Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги
Бюджет ва иқтисодий ислоҳотлар қўмитаси
раиси ўринбосари

Кўпроқ янгиликлар